Crítica

O empapelado amarelo

Da distancia ao estremecemento

| Manuel Xestoso |
| Foto: Manuel G. Vicente |

 

A forma de operar das pantasmas mudou moito: dende que alguén decretase que un espectro percorría Europa, as aparicións tenden a substituír as sabas e o balbordo das cadeas por unha forma máis sutil de ameaza. Desvelan máis que espaventan, aínda que sempre segue habendo quen se arrepía cando se mostran. O empapelado amarelo é unha historia de fantasmas, aínda que a natureza espectral ten a ver máis con Freud e Lacan que con castelos abandonados. O relato orixinal de Charlotte Perkins Gilman recupera os escenarios góticos que propician as aparicións, mais A quinta do cuadrante opta por situar a historia nun escenario interior no que a realidade se vai revelando por capas.

O interesante sería entrar no teatro sen informarse sobre a obra, vela con ollos inocentes –se iso aínda é posible– e debruzarse sobre o abismo que retrata sen prexuízos. Non é fácil, claro: a metáfora que contén é a primeira que se publicita; mais o maior interese de O empapelado amarelo é observar como vai xurdindo unha mensaxe emancipadora dun relato que xira arredor da reclusión e o confinamento.

Unha muller sometida –as palabras non son inocentes– a unha “cura de repouso” na que se lle prohibe todo tipo de estímulo intelectual acaba descubrindo unha pantasma que reflicte sospeitosamente un outro eu que loita por liberarse. A sinopse non fai xustiza ao proceso ao que asistimos: nunha época en que as dramaturxias tenden a un exhibicionismo vacuo, O empapelado amarelo ofrécenos o raro espectáculo dunha compañía que sabe o que quere contar e que adapta os seus recursos á finalidade perseguida; unha obra que vai un paso máis alá do convencional sen caer na arbitrariedade; un tema socialmente pertinente que se expón sen caer na obviedade nin no panfleto.

O terror opera como motor psicolóxico mais a cerna do espectáculo está no xogo dramático escollido: un ir e vir da realidade á ficción que reflicte as idas e vindas da personaxe. Poderíase dicir que a protagonista da obra se acolle a un entretemento teatral dende o que se defende do encerramento físico e psicolóxico. Dende a súa particular traxedia, logra manter un sentido da ironía dende o que ridiculiza o seu esposo, a medicina do seu tempo e a sociedade que non lle permite crebar as cadeas que a manteñen atada a un empapelado –case podemos velo– horroroso, en todos os sentidos do termo.

Esa comicidade puntúa un relato que atopa a tensión xusta entre o que intuímos e o que imos descubrindo: comezamos por achegarnos dende a distancia crítica para ir internándonos paulatinamente na emoción e, finalmente, no estremecemento.

O peso da función cae, claro, sobre o traballo de Melania Cruz, que vai entrando pouco a pouco no terreo da traxedia -case do grand guignol– sen perder o equilibrio. Ao remate da función, descubrimos que nin a sobriedade nin o humor entre os que se move diminúen un chisco a medida do horror: son o seu vehículo. A dirección invisible de Tito Asorey é afinada e precisa, proporcionando a medida xusta. A iluminación de Laura Iturralde e o espazo sonoro de Xavier Bértolo, exquisitos e acaidos. Entre todos, poñen en pé un espectáculo brillante e conmovedor.

 

O empapelado amarelo, adaptación de Tito Asorey e Melania Cruz a partir do relato de Charlotte Perkins Gilman

Dirección: Tito Asorey
Elenco: Melania Cruz
Escenografía e Iluminación: Laura Iturralde
Espazo Sonoro: Xavier Bértolo
Instrumentistas: Macarena Montesinos, Elena Vázquez
Vestiario: Renata Uzal
Deseño Gráfico, Fotografía e Vídeo: Lucía Estévez
Deseño e Realización do Pop-Up: Francis Canales
Axudante de Dirección: Lucía Estévez
Unha produción de: A QUINTA DO CUADRANTE

Festival Escenas do Cambio, Santiago de Compostela, 7 de febreiro de 2019.

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!

erregueté en papelSúmate ao movemento #erreguelove!

Por só 20 euros ao ano recibirás dúas revistas coa edición de textos dramáticos