Crítica

Vida de cans

Animais de costumes

| Manuel Xestoso |
| Foto: Rubén Prieto |

 

Utilizamos a expresión “animal de costumes” cun certo desprezo, como se os costumes pertencesen á esfera do animal, en contraposición a unha natureza humana presuntamente rebelde e amante da aventura. Facémolo por presumir, claro: en realidade, sen os costumes que herdamos ou que imos adquirindo non seriamos capaces de orientarnos nun mundo que tende a manifestarse de forma hostil cando non está regrado polo hábito. Vida de cans fala un pouco diso, de animais e de costumes, mais apunta ao humano como branco sen ser exactamente unha obra costumista.

“Vida de cans” tamén é unha expresión que empregamos con ánimo pexorativo, mais a vida dun can non ten por que ser peor que a dun humano: depende da circunstancia. E da capacidade de adquirir costumes que nos permitan aturala: a nós e aos cans. Os personaxes de Vida de cans, tirando polo alto, desenvolven o vello tema da posibilidade real da liberdade, do libre albedrío enfrontado ao destino. Saír ou non do valado que os mantén pechados, aínda que satisfeitos, é a forma que adquire a cuestión. E aquí o costume, mesmo o de innovar, semella ser o que marca a vida dos tres cans protagonistas que deben enfrontar a paixón de obedecer á iniciativa individual, a resignación ao cambio.

Coma nos libros de Erich Fromm, ou de Isaiah Berlin, os tres cans da montaxe deben, sobre todo, distinguir entre dous conceptos de liberdade: por unha banda, a emancipación de coaccións externas (o desexo de saltar o valado); pola outra, a capacidade de controlar o propio destino (a loita contra a resignación). Igual ca nós, os cans adoptan o papel de reflexivos ou impulsivos segundo calculan as posibilidades de supervivencia: poden ser cans vellos que anticipan o que vai vir e reaccionan con prudencia ou cans sen dono que apostan nun presente de praceres inmediatos.

O cálculo, acertado ou erróneo, sempre está detrás das decisións. E no fondo, dinos a obra, sexa cal sexa o nivel de perplexidade ante a facultade de exercer a liberdade, a responsabilidade moral é o baremo polo que se debe medir a existencia: a contemporizadora e a contestataria.

A obra de Pazó marca o terreo polo lado do estereotipo para logo ir descendendo pouco a pouco até o personaxe. Do mesmo xeito, comeza nun humor festivo para ir internándose nunha comicidade amarga e sentimental que o público recoñece como algo semellante á sabedoría popular: non é tal, senón unha axustada carpintaría dramática que leva ao espectador ata o punto que o autor busca para introducir a súa mensaxe. Aínda que nese afán por que o público non saia do camiño marcado, a obra actúa cunha cautela e unha amabilidade que a mantén dentro dos límites do costume, sen permitirse saltar o valado que lle outorgaría unha maior liberdade.

Malia ese conformismo, ou quizais grazas a el, Vida de cans séguese con agrado, grazas sobre todo a un elenco que sorprende nun desafío arriscado: xogar a ser cans sen deixar de ser humanos. A medida na caracterización e na construción dos personaxes axústase ao efecto buscado e engádelle un atractivo máis a unha función alicerzada no pulso dramático do autor, na comicidade contida e na probada competencia da compañía.

 

Vida de cans de Cándido Pazó

Dirección: Cándido Pazó
Elenco: Dani Trillo, Toño Casais e Artur Trillo
Espazo escénico e iluminación: Dani Trillo
Vestiario e maquillaxe: Martina Cambeiro
Música: Fernando Fraga
Deseño gráfico: Fausto isorna
Fotografía e vídeo: Rubén Prieto

Estrea o 23 de febreiro de 2019 no Pazo da Cultura de Narón.

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!