Crítica

El Lazarillo de Tormes

Da fame e das aparencias

| Manuel Xestoso |

Foto: Julio Santos Álvarez

 

A fame como motor do comportamento humano: velaí un principio que nos países occidentais tiñamos un pouco esquecido e ao que, desafortunadamente, comezamos a non ser tan alleos. O Lazarillo de Tormes orixinal retrata unha sociedade na que as aparencias prevalecen sobre a exactitude e a distancia entre clases sociais era case insalvable. Non soa, efectivamente, tan afastado dos parámetros nos que nos movemos ultimamente e, por esa razón, a picaresca española pode explicarnos algunhas cousas.

A nova versión que dirixe Etelvino Vázquez permanece fiel a uns principios estéticos que cultiva dende hai trinta anos e que teñen moito que ver cunha estilización do teatro popular, da tradición oral, da vella arte do xograr. O actor congrega ao público arredor igual que antes o cego agrupaba aos asistentes a unha feira. Non é unha figura literaria: a forma de narrar vén determinada por este aspecto da relación entre o actor e o espectador.

Pero para que este pacto funcione o actor debe ser moi competente, e David González demostra que está a altura do reto. É narrador, protagonista e antagonista, recrea múltiples papeis aos que deixa paso e despide coa dilixencia dun prestidixitador, e adereza todo con pequenas inflexións que provocan cambios de rexistro enormemente expresivos. Logra que visualicemos cada unha das situacións e dótaas dunha idiosincrasia inconfundible. En suma, crea a ilusión de que somos testemuñas do que se conta.

E o que se conta ten que ver con ese carácter arteiro que os desfavorecidos están condenados a adoptar se algunha vez pretenden obter algunhas uvas do acio dos poderosos. Lázaro non comprende que exista a opción de rebelarse senón é baixo a forma de devolver, nalgunha medida, a humillación. O seu é un horizonte no que a supervivencia supón o maior dos éxitos e o seu ascenso na escala social está necesariamente asociado a acatar algún tipo de inxuria como esas “otras cosillas que no digo” que o obrigan a abandonar ao freire mercedario. Ou a aceptar un destino de enganado e consentidor que, non obstante, non permite os ruxerruxes sobre a súa condición: ao final as aparencias gañan a partida.

A adaptación subliña máis a o tema da fame que o da honra, e establece así analoxías definitivas coa actualidade que revitalizan o clásico e nolo devolven ateigado de ecos dos nosos días. Non e difícil nos xornais atopar a réplica deses amos que van dando acubillo a Lázaro de Tormes e que son, tamén eles, vítimas dunha época de penurias.

Mais o importante é que o espírito da narración converxe aquí cunha posta en escena precisa e afiada que dá conta de cada un dos detalles sen que se perdan nin o humor nin a mala baba contidos no relato. O público recoñéceo e entra no xogo cunha entrega que lle devolve a montaxe as súas raíces populares. Así dá gusto entrar nun teatro.

 

El Lazarillo de Tormes, baseado na novela homonima
Compañía: Teatro do Norte
Dirección: Etelvino Vázquez
Elenco: David González
Iluminación: Rubén Álvarez
Espazo escénico: Carlos Lorenzo

Mostra de Teatro Cómico e Festivo de Cangas. Salasón, 7 de xullo de 2015.

 

 

 

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!