Crítica

Nunca mates o mandarim

A lóxica do low-cost

| Manuel Xestoso |

 

Mandarim1

 

Hai persoas –poñamos por caso nos Estados Unidos– cuxo traballo consiste en observar as imaxes que envía un dron dende Afganistán, a once mil quilómetros de distancia. De cando en vez, ten que premer un botón que matará a un miliciano ou –segundo os estudos máis recentes– a varias vítimas civís que non teñen nada que ver coas guerras que se alimentan dende o poder. O resultado é o mesmo que cun avión de caza, pero un dron sae moito máis barato que un F-11.

Tamén sae moito máis barato comprar unhas zapatillas deportivas ou un móbil de determinadas marcas. E tamén ten consecuencias dramáticas: neste caso a morte non é instantánea, pero case podemos asegurar que con cada unha desas adquisicións estamos condenando a un menor ao traballo infantil desregularizado, á falta de educación, a unha vida de escravo. Nisto consiste a lóxica do low-cost.

Hai máis de cen anos, Eça de Queirós escribiu un pequeno relato que xa adiantaba as modernas teorías que postulan que a distancia contribúe a esvaecer a responsabilidade moral: Teodoro, o protagonista de Nunca mates o mandarim, só ten que tocar unha campaíña para que, na China, un mandarín inmensamente rico faleza e lle deixe en herdanza toda a súa facenda. O mandarín é alguén perfectamente descoñecido que vive nun lugar extraordinariamente afastado e, xa que logo, a súa morte non lle pode afectar emocionalmente. Tan fácil como mercar un teléfono móbil ou premer o botón dun joystick.

A adaptación do Teatro Experimental do Porto céntrase no dilema moral de Teodoro e, sen perder de vista a tonalidade de fábula marabillosa, logra sacar adiante un personaxe dotado de sentimentos e humanidade. Sen aprisionar a Teodoro nun perfil demasiado definido, a obra consegue expresar o desacougo ético daqueles cuxas eleccións veñen máis definidas pola súa posición social que polo seu carácter: como non escoller a riqueza? Ou, como dicía aquela personaxe de Brecht: “como vou ser boa co caro que está todo?”

E, non obstante, Teodoro ten unha dignidade e un sentido da honradez que, malia as súas fraquezas, ofrece unha lección sobre o ben e o mal, sobre a moral e a empatía. A súa busca dunha saída ao labirinto no que se ve inmerso ofrece unha radiografía do comportamento humano e deixa destilar nela as perplexidades do pensamento contemporáneo.

A posta en escena de Gonçalo Amorim está chea de recursos intelixentes e belos que enriquecen esta lectura: a imaxe en vídeo do mandarín, como recordatorio de que o sentimento de culpa asexa sempre; a música en directo do grupo FERE, que subliña a atemporalidade do argumento; o halo de misterio con que o vestiario, a escenografía e a iluminación recobren a trama, coma se todo se desenvolvese nun plano inconsciente vedado a quen desexa vivir sen as complicacións da honestidade. E así, sen moverse do rexistro do fantástico, dota esta pequena parábola dunha verosimilitude só deslucida en ocasións por algúns excesos actorais.

Nunca mates o mandarim explica as dúbidas do home común nun sistema perverso e obríganos a cuestionarnos sobre cantas veces sucumbimos á facilidade de premer nunha campaíña. Sobre o prezo que ten o adquirido baixo a lóxica do low-cost.

 

Nunca mates o mandarim, a partir da novela de Eça de Queirós
Dirección: Gonçalo Amorim
Adaptación: Rui Pina Coelho
Elenco: Catarina Gomes, Ivo Alexandre, João Miguel Mota, Paulo Calatré, Tanya Ruivo
Escenografia e vestiario: Catarina Barros
Música original en directo: FERE (André Mendes, Jaime Manso, João Pedro Amorim, José Pedro Alves, Pedro Alves)
Vídeo: Grandpa’s Lab
Deseño de luz: Francisco Tavares Teles
Desenho de son: Dani Valente
Coprodución: Teatro Experimental do Porto, TNSJ

FITEI, Festival Internacional de Expresión Ibérica. Teatro Nacional São João, Porto. 17 de xuño de 2016

 

 

 

 

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!

erregueté en papelSúmate ao movemento #erreguelove!

Por só 20 euros ao ano recibirás dúas revistas coa edición de textos dramáticos