in ,

Mortais e vulnerables

O corpo silvestre

'Mortais e vulnerables' de Furia Sotelo. Foto: Rubén Vilanova

Recentemente fun ver Mortais e vulnerables, de , ao Teatro Rosalía Castro da Coruña. Un espectáculo de danza creado e dirixido por Nuria Sotelo (coa complicidade de moitas outras miradas) e interpretado por . Na conversa posterior á función, alcei a man para dicirlles a Nuria e Alejandra, sentadas perante o público, que marchaba coa sensación de ter visto algo que levaba tempo botando en falta. Non puiden explicar moito máis, en parte porque precisaba repouso para dar palabras a esa sensación, en parte porque hai cousas que só poden explicarse co corpo, así que xa quedaran ben explicadas. Non quero desvelar a súa dramaturxia, as escenas concretas, o seu emocionante inicio e o fermoso fin. Paga a pena reservalas para a experiencia do directo. Prefiro pois que estas liñas sirvan para xerar curiosidade e interese, tamén disposición a recibir esta proposta. Podemos imaxinar a súa atmósfera e o corpo que se move a través dela.

Mortais e vulnerables é un espectáculo que presta unha atención —tan precisa como múltiple— ás verdades do corpo: diversas, cambiantes, relativas. Que permite a ese ‘ser movente’ en escena gozar da súa fraxilidade, do seu propio desgaste. Todo o que sae e entra no corpo é atendido, nada é desbotado. Se atendemos ao detalle, podemos percibir a tensión xerada pola mirada propia, a dos outros, a respiración, o suor, os rozamentos da roupa, a temperatura da pel, os silencios e os excesos do movemento. O detalle multiplicado compón o todo. Hai na peza unha austeridade elegante, que non é esencialismo, pois asume a complexidade da existencia, isto é, da vivencia real do corpo que se amosa a outros no seu despregar, dotando ao espectáculo dunha fondura agromada á superficie, unha sensibilidade á flor de pel.

A presenza e a danza de Alejandra rebosan elegancia nun exercicio de recoñecemento e abandono continuo das súas coordenadas, un bucle. (Precioso exemplo do “bucle de retroalimentación autopoiética” que tan ben describiu Erika Fischer-Lichte no seu libro Estética de lo performativo, como aquela cualidade esencial da experiencia colectiva do fenómeno performativo: o sistema de intercambio permanente de reaccións entre observadores e observados). O corpo que non renuncia nin esixe. O corpo que se sabe tan vivo como mortal, que asume esa contradicción como un continuo. O movemento responde a estas cuestións a través dun traballo de gran fluidez que oscila entre a entrega e o recollimento, unha danza arroubada: a súa fraxilidade é reflexo da nosa e viceversa.

PUBLICIDADE

Como espectadora, cheguei a sentir esa confesión que alí se estaba abrindo, a éxtase da conexión, a ferida supurante que nin precisa nin quere ser pechada porque é orificio, é oco polo que sair de si e polo que deixar entrar. Fálanos da dependencia que non constrúe xerarquías nin hexemonías, por ser compartida: inter-dependendencia. A danza de Mortais e vulnerables apela a iso mesmo: o recoñecemento de que os nosos corpos se entenden, incluso a pesar de nós mesmos e das nosas convencións. Importa sinalar que, aínda que a peza se atrave a abordar as verdades do corpo, Mortais e vulnerables non contén un ton aleccionador. Non hai explicación nin réplica. Podes collelo ou deixalo ir. Hai un corpo que fala por si propio, que se pon a disposición, amosa o seu desexo de aceptar a loita e, ao mesmo tempo, a carga de loitar pola aceptación.

A nivel de movemento, abundan os xiros, espirais, suspensións, lanzamentos, aceleracións seguidas de pequenos silencios, poses de calma respiradas… unha danza que xoga cunha sorte de equilibrio liberado, de eixe oscilante, cargando así o espazo de posibles, de múltiples presenzas e ausencias. É conmovedor ver como un corpo que baila ten que se apañar para facer dunha caixa negra (o escenario) un espazo de posibilidades imprecisas, como se todo fose posíbel e imprevisíbel, a pesar das claras dimensións e limitacións da caixa, e da escasez de obxectos cos que interactuar. Nese sentido, a aposta pola austeridade da montaxe (non hai volumes escenográficos), reforzada por unha iluminación tamén austera (ao servizo da temperatura do corpo), non só achega un aroma elegante. Tamén apoia o transfondo da peza, que non é tanto un discurso argumentado como un hábitat no que o corpo se insire e as miradas se encontran. Un corpo silvestre que desexa estar aí, desvelándose e agochándose a cada movemento. A presenza é por veces carnal e por veces fantasmal. Unha danza temperada.

PUBLICIDADE

Ademais desta calidade de fondura e continuo, son importantes os silencios escollidos na música e no movemento. Instantes que son receptáculo e abismo. Variacións no continuo. Un vestiario negro e azul. A pel ao descuberto, suada, refregada, seca. O cabelo solto e recollido. Unha sábana que tapa o corpo, que o descubre, que o limpa. A búsqueda das variacións queda á vista, non hai efectismo, pero si sorpresas: nada é agochado, acontece así que somos testemuñas destes pequenos cambios, produtores de pequenas revelacións.

Mortais e vulnerables é un solo de danza con todo o que iso implica: a bailarina leva consigo a carga pero tamén a complicidade (levedade) de tantas outras. Con motivo leva un título en plural, apelando á realidade compartida que imos presenciar. Unha síntese da experiencia que eu persoalmente adoro como exercicio artístico: o solo acompañado. Non puiden ver a estrea da peza, interpretada por Nuria Sotelo. Pero vendo o movemento de Alejandra, intúese ben o exercicio de transmisión. Logo quedei pensando se este exercicio de transmisión (e quizais estou a aventurarme nisto) non terá ido incluso a favor dese hábitat proposto pola peza, se lle terá dado capacidade de despregue, ao multiplicar a cualidade de “solo acompañado”, é dicir de corpo danzante que é transmisor e receptor de desexos, que é anfitrión e hóspede, que fixo propios os xestos doutras e que antes diso tivo que recoñecelos e desexalos para facelos seus (recordo agora o concepto de “consorcio” da bióloga Lynn Margulis). Somos consorcio.

E iso botaba en falta: a levedade dun corpo silvestre. O impacto da súa intelixencia particular que non é ambición nin posesión, é desexo compartido, beleza que arrouba. E sentín o alivio do agradecemento, como cando lin estes versos da admirada Olga Novo, no seu poemario Cráter, que agora regresan ao meu pensamento:

Sucumbirá o poder
ó peso da levedade.

PUBLICIDADE
PUBLICIDADE

Mortais e vulnerables, de Furia Sotelo

Dirección e coreografía: Nuria Sotelo
Interpretación: Alejandra Balboa
Creación: Nuria Sotelo, Beatriz Palenzuela, Rafael de la Lastra
Asistentes de coreografía: Alejandra Balboa, Beatriz Palenzuela, Rafael de la Lastra
Colaboracións: Mónica García, Nacho Cárcaba, Elisa Medina Hudgins
Espazo sonoro: Mounqup
Deseño de iluminación: Del Ruiz
Fotografía: Rubén Vilanova
Vídeo: Carlota Mosquera, Rubén Vilanova
Deseño gráfico: Diego Blanco

TRCDanza, Teatro Rosalía Castro. A Coruña, 13 de novembro de 2022

Sabela Mendoza

Sabela Mendoza

(Santiago de Compostela, 1984). Investigadora e xestora cultural, centra o seu traballo nas artes escénicas e na creación contemporánea, especialmente no estudo da danza e na análise de políticas culturais. Licenciada en Dereito pola Universidade de Vigo, Máster en Xestión Cultural pola Universidad Carlos III e Máster en Práctica Escénica e Cultura Visual pola Universidad de Castilla- La Mancha e o Museo Reina Sofía. Comeza a traballar como coordinadora de proxectos culturais no 2008 en Madrid, en institucións como a Residencia de Estudiantes (2008-2010), na que coordinou o programa do seu Centenario, ou a empresa i con i (2011-2015), na que dirixiu o Festival Ilustratour. Como profesional independiente ten traballado como curadora, asesora ou xestora para Hablar en Arte, Teatro Pradillo, Consultarte, Proxecta ou o festival Curtocircuíto, entre outras. Formouse en danza e artes do movemento e no 2016 estrea a performance ‘O público está aquí’, publicada posteriormente como libro pola editora Estraperlo. Desde 2016 vive e traballa en Galiza, onde colabora de forma estable co coreógrafo Javier Martín. No 2018 pon en marcha De corpos presentes, plataforma galega para as artes performativas contemporáneas. É Vicepresidenta da asociación Emprendo Danza e co-responsable do programa de mediación en danza e artes vivas 'Cara a unha escena plural' xunto con Caterina Varela, con quen comparte tamén a coordinación do Taller de público(s) no Teatro Rosalía Castro de A Coruña. Escribe sobre danza en diversas publicacións e no seu blogue acuerpodebaile.com, é membro do Consello de Redacción da erregueté e colaboradora do Diario Cultural da Radio Galega.

Deixa unha resposta

Avatar

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *

GIPHY App Key not set. Please check settings

    Premio manuel maria

    Excéntricas gaña o Certame Manuel María e porá en escena ‘Auto do Castromil’ en 40 concellos galegos

    As Alumnas con Anabell Gago e Mónica Caamaño

    Guerrilla 2022, o festival da loita social celebra unha nova edición en Pontevedra