Crítica

Pink Unicorns

Pai e fillo. Fillo e pai. E os unicornios rosas de La Macana

Con case dez anos de traxectoria como compañía, traballando a cabalo entre a súa base de operacións na Coruña e as súas múltiples colaboracións nacionais e internacionais, La Macana sorprende este ano con Pink Unicorns demostrando un amplo saber-facer no marco da escena contemporánea e, por riba deste, un incansable querer-aprender. O instinto xa ben entrenado de Caterina Varela e Alexis Fernández (fundadores e codirectores da compañía) afánase por achegarse ás cousas como se da primeira vez se tratase, por traballar o descoñecido, por non repetir. E así chegan a Pink Unicorns, con ese gusto polo reto como pulo e repetindo a fórmula que lles permite lanzarse á piscina, a de rodearse dos colaboradores axeitados en cada proxecto.

Pink Unicorns aborda as relacións entre un pai adulto e un fillo adolescente no mundo actual. Pero non o fai dende a abstracción ou xeneralización do tema, senón a través da presentación dun universo particular: o de Alexis Fernández (Maca) e Paulo Fernández, pai e fillo, dous seres cheos de luz, fraxilidades, fortalezas, vida propia e vida en común, habitando unha fantasía construida entre ambos (con axuda de outros) na que se revelan as súas verdades. A fantasía dos unicornios rosas, é dicir, a fantasía do proceso creativo, da escena como espazo de posibilidade no que se fai posible –cada vez máis, neste mundo virtualizado e mediatizado– a acción dos seres carnais. Maca e Paulo interpretan ao pai e o fillo, ao tempo que son pai e fillo, e fanno sen esconder esta dualidade de roles, antes ben xogando con ela. É o seu exercicio de verdade (e non as situacións concretas, que lles son propias) o que permite o desprazamento cara ao xeral e converte a peza nun exercicio de “seren universais” dende o propio, conseguindo unha enorme empatía co público.

Este exercicio de verdade de Maca e Paulo (e dos unicornios rosas) actívase ao longo da peza en dous niveis que se entrelazan: por unha banda, mostrarse un ao outro tal como son ou queren ser; por outra banda, poñerse cada un ao nivel ou no lugar do outro. Dous esforzos que se materializan a través das palabras, da danza e das accións (nas que abunda o xogo); e que funcionan porque, alén da súa entrega particular, Maca e Paulo se moven arroupados por un equipo de confianza, formado por Samir Akika e Caterina Varela na dirección artística, Afonso Castro no deseño de iluminación e Tilo Schereieck no deseño do espazo. O conxunto fai posible unha peza conmovedora, fresca, divertida e chea de sutilezas.

O contraste entre Maca e Paulo é xeracional, pero tamén experiencial. O pai, un galego de orixe cubana cunha ampla traxectoria profesional na danza, que se move coa confianza da experiencia e os vicios da mesma. O fillo, un millennial de catorce anos de corpo atlético que se sube por primeira vez ao escenario desbordante de enerxía e desenfado, tamén de pudores. Ambos descargan as súas mochilas na peza, para atopar espazos comúns, ou para convidarse un ao (re)descubrimento do outro. A nivel de movemento e de presenza dos corpos, o factor de transmisión é fundamental en Pink Unicorns, unha peza de por si moi esixente físicamente: Paulo afánase por bailar e aprender a técnica para achegarse a Maca; Maca afánase por recuperar certa pureza do movemento espontáneo, para achegarse a Paulo. Por veces, cada quen insiste no seu territorio propio e levan a altos niveis as súas capacidades. Por outras, axúdanse mutuamente na transmisión de coñecemento, das intelixencias diversas que ten o corpo, procurando que ningunha vaia en detrimento de outra. Os dúos de danza, baseados na linguaxe do contact e do partnering, e aderezados coa idea de xogo, transmiten a complicidade de pai e fillo (coñecerse tan ben coma se coñecen un pai e fillo) que se axudan do movemento para resolver todas esas cousas tan difíciles de falar entre xeracións. Os solos de danza, en contraste, son momentos de intimidade nos que Maca e Paulo se descubren e desnudan como seres únicos, unha singularidade que recoñecen atada a moitos fíos de dependencia, cos que tecen un universo propio e compartido.

A nivel de dramaturxia Pink Unicorns é unha relación paterno-filial danzada en catro actos ou capítulos (a educación, o medo, o amor, o cambio de roles), sumados a un prólogo e un epílogo, cos seus momentos de silencio e de clímax marcados dende a necesidade que impón a natureza da historia. Percíbese a escoita que se deu no proceso creativo e o feito de que a peza teña sido construida entre todo o equipo. O ritmo e a dramaturxia, se ben están coidadosamente establecidos e os textos e danzas escritos, non funcionan como guión teatral ou coreografía ao uso, no seu sentido tradicional, senón que, inspirados pola propia realidade das persoas e da relación que se pón en escena, axudan a accionar esa mesma realidade poñendo aos seus protagonistas en situacións nas que non só se recoñecen, senón que se amplifican os seus xestos, rasgos, medos, inquedanzas. Os corpos de Maca e Paulo non son vehículos ou soportes dunha mensaxe, tema ou historia. Son exercicio estético (poético) a partir da súa busca particular. Por iso, a obra resulta nun ambiente moi familiar (no sentido de próximo). Pink Unicorns é unha obra chea de momentazos cargados de enerxía, coidadosamente cosidos cun ritmo que evita a sensación de fragmentación ou de picos de aceleración e precipitación. As escenas de silencio e de repouso son fundamentais neste sentido. Varias persoas que asistiron á estrea en Galicia no Teatro Rosalía coincidiron en que a peza é como unha comedia danzada. Abundaron os momentos de risa e gargallada, e incluso os aplausos espontáneos no medio da obra, coma cando vemos un sketch televisivo. Outras persoas destacaron escenas conmovedoras, cargadas de emoción dramática, que levaron a máis de un ás lágrimas. Non son emocións orquestadas dende a escena para procurar a autocomplacencia e o aplauso, acontecen simplemente entre as persoas que comparten os setente minutos que duran os unicornios rosas.

Merece tamén especial atención a escenografía: unha serie de volumes inflables de diferentes formas e cores rechamantes, ocupando o espazo, entorpecendo dun xeito enternecedor. Para que serven? Para nada? Se imaxinas… poden servir para calquera cousa!! E aí os temos, dispostos para abrir o campo da fantasía. Como cando os xogetes abarrotan a casa: pero que fai isto aquí? Esa cousa no medio, molestando os usos lóxicos e os percursos eficientes dos espazos, pero lembrando que a vida comeza aí: no xogo, no labirinto non imposto, imaxinado. Os inflables enchendo e dando volume ao espazo, cos que xogan os intérpretes (serven para seren lanzados, para saltar, para construir outros espazos, para facer carreira de obstáculos…) contrastan coa austeridade vertical do fondo: un panel de cor gris cinzento, de xeometría cuadriculada, enriba do cal se proxectan os títulos e textos que marcan o guión das escenas. Emulando, se cadra, a pizarra e o seu marco rectangular e reducido. O espazo da aprendizaxe e a comunicación formal. Toda esta escenografía, e as accións, sitúanse nun espazo en branco: un lienzo onde as cousas non se poden agochar no escuro, nun branco aberto a todas as dimensións. A música é unha playlist que acompaña os estados de ánimo dos protagonistas (axudando a entrar neles) e á que se suman os sons das accións dos corpos e dos obxectos. E algunha gravación de sons domésticos, que se coa no medio, achegando ainda unha maior dose de intimidade: estas persoas que vemos aquí, facendo de pai e de fillo, que nos lembran que o que vemos son dúas persoas sendo pai e fillo.

 


Este artigo acompaña a estrea en Galicia de Pink Unicorns de La Macana, o 20 de outubro de 2018 no Teatro Rosalía de Castro. A función estivo acompañada de varias actividades de programación expandida dentro do ciclo TRC Danza: un programa de inmersión artística para familias, no que se puxeron a traballar xuntos nais, pais e fillos adolescentes.


 

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!

erregueté en papelSúmate ao movemento #erreguelove!

Por só 20 euros ao ano recibirás dúas revistas coa edición de textos dramáticos