PUBLICIDADE

“Aquí, vívese!”, exclamou unha voz do público durante un dos coloquios da XXXVII Mostra Internacional de Teatro Cómico e Festivo de Cangas. Esta espectadora anónima remataba así o seu sincero agradecemento á organización da MITCFC por facer posible o regreso ao teatro en Cangas despois de case catro meses tras declaración do Estado de Alarma. Facíase visible deste modo a razón para afrontar con valor todas as incertezas do escenario que deixou a crise da covid-19 e tamén quedaba patente a sólida base sobre a que se asenta a Mostra canguesa: un tecido sociocultural activo e comprometido. | Vanesa Sotelo | | Foto: Pro Light Estudio |

 

A organización cualificou esta 37ª edición como unha Mostra difícil, sen heroísmos pero con responsabilidade. E así o demostrou ao longo dos 10 días de teatro atravesados polas eleccións autonómicas e os protocolos sanitarios que puxeron de relevo un elemento de vital importancia: o coidado. Capacidades máximas reducidas ao 50%, espectáculos de rúa con control de público, respecto absoluto ás medidas de seguridade e entradas esgotadas foron algúns dos indicadores de que o teatro non é un ben ao que Cangas estea disposta a renunciar e tamén de que supón un espazo para o encontro seguro da cidadanía. Para este 2020 a MITCFC mantivo as súas liñas de traballo habituais dentro dun programa cun amplo abano de humores: a selección ecléctica de espectáculos no que a aposta pola creación local se combina coa internacional, espazos para a formación, tempo para a reflexión do sector e a mestura con outras artes que nesta ocasión correu da man da pintora e ilustradora Luz Beloso.

Paula Carballeira foi a encargada de inaugurar a Mostra co pregón Por moito que chova e vente na que supuxo, ademais dunha emocionante declaración e de gratitude polas xentes da Mostra, a súa volta ao contacto co público en vivo. Como non podía ser doutro xeito, tradición e oralidade mesturáronse na intervención de Carballeira que recorreu a Shakespeare para fiar a presenza permanente do teatro na nosa existencia e para louvar o oficio dos cómicos lembrando, entre outros, a defensa que deles realiza o autor inglés no Hamlet: “Amigo meu, coidaredes de que os cómicos estean ben atendidos… Facede que os traten con esmero, porque eles son o compendio e breve crónica dos tempos”.

A continuación, tomou a palabra Quico Cadaval, Premio Xiria á Labor Cultural 2020 quen agradeceu o galardón procedente do matriarcado teatral cangués. Por último, Cándido Pazó tomou o relevo na escena coa dirección de Commedia, da compañía Contraproducións materializando o desembarco dos cómicos na realidade, tan necesarios para ofrecer algún antídoto co que fortalecer o espírito. Deste xeito, tres grandes nomes da narración oral e da creación escénica galega xuntábanse nesta primeira xornada que se desenvolveu ao aire libre nas Naves de Ojea, co sorriso do público enfundado na máscara e mantendo as distancia de seguridade determinada polas autoridades: metro e medio.

Precisamente, o público e a súa receptividade foi un dos temas destacados na mesa “A nova realidade. Tempo de transformación?” Nela, o propio Cándido Pazó compartía a anécdota da compañía uruguaia El Galpón coa que explicaba como no momento no que este recoñecido grupo cambiou o seu espazo de representación – no que o público estaba en contacto- para un teatro onde as butacas ofrecían unha maior separación entre as espectadoras, e teoricamente, maior comodidade, os espectáculos pasaron a ter unha acollida máis fría por parte da audiencia malia a manter a súa calidade. O motivo parecía non ser outro que a falta do contaxio enerxético que se produce entre os espectadores no patio de butacas e que, inevitablemente, saltaba e inundaba a escena e que tanto lembran á certa situación actual. Experiencias persoais, miradas creativas a raíz da pandemia, a necesidade de cambiar modelos de produción e de repensar os tempos foron algúns dos elementos que se puxeron sobre a mesa e que se sumaban ás conclusión da outra mesa proposta baixo o título “A nova realidade: presente e futuro dunha profesión en permanente crise”. Nesta, puido constatarse que “a nova normalidade se parece sospeitosamente á vella” nun debate no que volveu a aflorar a “falta de política cultural da Xunta nunha crise permanente agudizada pola crise provocada pola Covid-19”. Así, as participantes coincidiron na necesidade de “substituír a Agadic por outro organismo que vele máis polo artístico que polo burocrático; da urxencia de elaborar un diagnóstico sobre o estado das artes escénicas na Galicia actual que sirva para elaborar estratexias que estean ao servizo desa realidade; e da riqueza dun tecido artístico que non se ve reflectido nun mercado carente de estímulos”.

Por outra parte, entre as citas xa esperadas que deixan patente a colaboración constante da Mostra con múltiples entidades, o martes 14 de xullo tivo lugar a cuarta edición do Torneo de Dramaturxia de Galicia organizado xunto con DramaturGA. Coa idea “virus” como tema central e con Fernando Castro Paredes, Marta Pérez, Roberto Salgueiro e María Lado como aspirantes, o voto do público deu como vencedor o texto Jessi & Johny, de Roberto Salgueiro. Un ano máis, esta convocatoria que guían Esther Carrodeguas e Santiago Cortegoso permitiu exhibir a singularidade das voces da dramaturxia galega e tivo como principal novidade a presentación por parte de Edicións Positivas da publicación dos textos que pasaron polos torneos anteriores.

Quince espectáculos conxugáronse no programa que se desenvolveu entre o 9 e o 18 de xullo, variando levemente as súas datas habituais. Nunha selección de crise na que se apostou por un afinado equilibrio entre a nova creación e compañías de longa traxectoria, entre propostas experimentais e fórmulas comerciais de coidada factura, a Mostra volveu acoller o traballo da compañía portuguesa Chapitô –vencedora do premio do público na edición anterior- coa estrea de Napoleão ou o complexo de épico mentres que o espectáculo The Primitals, de Yllana foi a gañadora do Premio Público neste 2020.

Identidade e historia déronse da man de dúas propostas tan diferentes como a de Guerra de identidade, da compañía DeUve e Pyka, de Cinema Sticado. Na primeira, a actriz Déborah Vukusic baixo a dirección de Avelino González, entra na súa historia familiar para achegar as venas abertas dos Balcáns e presentar sen artificios a figura do seu pai, recoñecido xogador de balonmán e criminal de guerra. Nunha proposta esencial e de mínimos elementos, Vukusic propón un espido actoral valente no que as principais armas son a súa entrega e a palabra. Pola súa parte, con Pyka, Cinema Sticado cruza realidade e ficción para embarcarnos nunha tripla historia de amor e represión que acaba por conectar a historia da actriz Helena Varela coa figura do director soviético Sergei Einsestein e despregar un suxestivo diálogo entre a súa montaxe artesanal de cinema ao vivo da compañía coa música orixinal do trío Caspervek.

O debate sempre aberto sobre a dignidade da vida e a dignidade da morte cobrou forza na Mostra con Liberto, de Rebordelos e Dúas donas que bailan, de Teatro do Atlántico. Asentados ambos os dous espectáculos sobre dramaturxia catalá, as propostas permiten apreciar dúas formas de contar e tamén de abordar o traballo actoral. Liberto, con texto de Gemma Brió e un dos espectáculos favoritos aos Premios María Casares 2020 no debut como directora de Tamara Canosa, presenta o conflito dunha nai á hora de decidir sobre a vida ou a morte do seu fillo recén nacido por mor das consecuencias dos danos cerebrais sufridos durante o parto. A segunda, con texto de Josep María Benet i Jornet e levada a escena por unha das compañías veteranas da nosa escena e que este ano celebra o seu 35 aniversario, presenta a decisión vital de dúas mulleres adultas nun contexto social de invisibilidade e abandono. Con este fío condutor, nunha delicada forma de enfiar humor e traxedia, a situación actual acaba por graduar a mirada nas debilidades que percorren o noso contexto inmediato e acaba por enfocar a atención, sen forzala, na atención sanitaria e na atención ás persoas maiores.

Atención á terceira idade é a que ofrece Teatro do Noroeste con As virxes salvaxes, peza encargada de clausurar a XXXVII Mostra Internacional de Teatro Cómico e Festivo de Cangas despois da segunda función de As boas actrices, de Clara Gayo con Arantza Villar e Mónica Camaño. Así, Eduardo Alonso asina o texto e a dirección dun elenco veterano como principal valor. Malia ao pouco afinado das escollas que fan abanear o xénero da proposta, o equipo artístico solvente e consolidado contribuíu para homenaxear tamén á historia viva e activa do noso teatro. E así o recibiu o público cangués.

 

Vinte anos de Mulleres en Acción

As Xornadas Mulleres en Acción son unha das marcas de identidade da Mostra e este ano celebrou vinte anos de traballo intenso e constante. Ao longo de dúas décadas, destacadas creadoras e investigadoras abriron liñas de reflexión e debate neste espazo imprescindible. Así, despois da publicación do informe da situación das traballadoras do sector audiovisual e das artes escénicas elaborado polo Observatorio da Cultura Galega, froito do encontro entre os diferentes colectivos profesionais no marco das xornadas, este a cita canguesa acolleu a mesa de traballo “Fenda laboral das profesionais das artes escénicas e audiovisuais: antes e despois da pandemia” que concluíu coa procura de estudar melloras para as traballadoras do sector.

Por outra banda, xunto coa presentación dos libros As irmandiñas, de Aurora Marco e Cómplices. A violencia machista, coordinado por Iria Vázquez Silva, esta vixésima entrega de Mulleres En Acción rematou co recoñecemento á traxectoria de Mercedes Oliveira Malvar, catedrática de filosofía e referente fundamental no eido da educación sexual con perspectiva de xénero. Muller de acción declarada, no seu discurso Oliveira puxo de novo sobre as táboas canguesas o valor do coidado e reivindicou o emprego das denominadas “gafas violetas” que, ademais de permitir detectar as prácticas machistas que atravesan a nosa educación e cultura, permiten deseñar novas oportunidades para crear novos modelos.

Espazo feminista, de coidado, de vida, de igualdade, de creación, a XXXVII Mostra Internacional de Teatro Cómico e Festivo pechou o pano en Cangas pero o movemento das persoas que a sustentan non se detén e continúa sempre, contra vento e marea. Porque tal e como sinalou Paula Carballeira no seu discurso inaugural saben que “os cómicos, as cómicas, poñen diante dos nosos ollos o que somos para que poidamos rir de nós mesmas, que é o que nos trae a saúde de volta e permite que tomemos nota dos nosos erros e dos nosos afectos”. É por iso que no teatro caen as máscaras e estouran a vida e a verdade. Iso que tanto precisamos.

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!

erregueté en papelSúmate ao movemento #erreguelove!

Por só 20 euros ao ano recibirás dúas revistas coa edición de textos dramáticos