Había tempo que non me metía nunha sala de ensaios para facer un espectáculo.
Os espectáculos teatrais comezan moito antes de que nos xuntemos no laboratorio da sala de ensaios. Imaxinamos, documentámonos, ideamos, trazamos unha posible estrutura dalgunhas hipotéticas accións escénicas… Facemos un proxecto. Pero o mellor e o máis importante vaicho dicir o propio escenario, se o escoitas. Escoitar o escenario non é fácil porque require unha atención plena, que depende da colaboración sinérxica do equipo artístico.
Embarqueime na dramaturxia e dirección dunha peza teatral que non representa ningunha historia e na que as actrices e actores tampouco representan uns personaxes, segundo dita a convención xeral da ficción dramática. Porén, estivemos a investigar nas posibilidades que nos ofrece o xogo teatral, sen agochalo tras unha ficción dramática convencional, para invocar personaxes e historias, nunha viaxe aos inicios do que se supón que somos como pobo.
Sempre me fascinou a capacidade do teatro como medio de transporte para outros mundos posibles, dunha maneira viva, directa e, ao mesmo tempo, suxestiva, estimulando a nosa imaxinación e a nosa sensibilidade, tocándonos.
Había tempo que non experimentaba esa absorción total, na que o mellor do proceso de creación xorde na colaboración e na escoita do que acontece entre as persoas coas que traballas. De repente, aparecen accións escénicas sorprendentes e preciosas que nunca poderían ter saído do pensamento previo, da ideación, do proxecto. Son produto da alquimia da escoita e da atención ao momento, na interacción artística dun equipo, cando as persoas se implican.
Para min, eses momentos nos que o xogo teatral pensa por nós, ensaiando, investigando, probando e indo cara ao descoñecido, resultan prodixiosos.
É a acción teatral conxunta, interactiva, a que nos vai levando e descubrindo camiños inéditos. Os corpos, os obxectos, as luces, as palabras, a música… todo está alí para xogar e abrir vías de coñecemento que ignorabamos previamente.
Había tempo que non estaba roubado polo proceso de creación dun espectáculo, na procura de momentos de maxia, emoción e coñecemento. Saes dos ensaios, vas para outro lugar, pero continúas alí dalgún xeito. É como se o proceso non tivese un horario laboral. Supoño que todo o vocacional funciona dun xeito parecido. As semanas de ensaio, desde que comezas a experimentar e a probar accións, non arrancan a unha hora e rematan a outra, con días libres, tal cal – con moi bo senso – nos indican os convenios laborais do sector. Para min é un continuum. Unha vez entro no proceso de creación xa non podo saír. Quedei prendido. Unicamente vai haber fases máis intensas ou patentes e outras máis latentes ou subterráneas, pero a miña imaxinación, o meu pensamento e a intuición van estar activadas, sen saír do proceso.
Non podes comer e dixerir ao mesmo tempo. Primeiro comemos e despois dixerimos. E iso, para min, tamén é parte fundamental dun proceso de dramaturxia e dirección. Durante os ensaios participamos no xogo teatral, escoitamos, vemos, propoñemos, suxerimos, pedimos, cuestionamos… Pero tamén necesitamos dixerir o que vai pasando, o que imos encontrando. É moi importante, ou iso me parece a min, o traballo de crítica teatral dentro do propio proceso de creación. A dramaturxia e a dirección tamén implican esa dimensión de análise e reflexión crítica, para intervir na obra escénica que estamos a realizar.
O crítico de teatro é o estómago e non só a cabeza, porque, desde o meu punto de vista, axuda a dixerir o que comemos. Aquí o prato é o espectáculo teatral.
Así pois creación teatral e dixestión son dúas partes complementarias e necesarias para que as artes escénicas resulten nutritivas e non só un engano para o padal.
Premio Álvaro Cunqueiro da Xunta de Galicia en 2001. Premio María Casares á Mellor Adaptación teatral en 2016. Premio de Honra do Festival de Teatro Galego, FETEGA, do Carballiño (Ourense) en 2020. Premio Internacional de Xornalismo Carlos Porto 2024, de prensa especializada, do Festival de Almada, organizado pola Câmara Municipal de Almada, do que tamén recibira unha Mención Honrosa en 2020.
- 2025 pecha o pano - 31/12/2025
- 20 anos do festival Catropezas de Teatro Ensalle - 14/12/2025
- O xoguete da danza contemporánea - 07/12/2025
