Festival Teatro É-aqui-in-Ócio

A confrontación do ser humano como punto de partida para o cambio

Xoán Carlos Riobó e Antón Lamapereira escriben sobre o Festival Internacional de Teatro É-aqui-in-Ócio e os espectáculos que viron na súa última edición, celebrada en Póvoa de Varzim entre o 22 de setembro e o 2 de outubro deste ano.

A Associação Varazim Teatro nace en Póvoa de Varzim como grupo de teatro amador hai 24 anos. En 2006 crean a Companhia Certa, o brazo profesional da asociación, que traballa nas áreas da creación, formación e programación. Nesta última área levan a programación do Cine-Teatro Garrett cunha representación o primeiro sábado de cada mes durante nove meses, e tamén organizan o Festival Internacional de Teatro É-aqui-in-Ócio, que dá inicio á temporada teatral e do que a continuación imos falar.

O XI Festival Internacional de Teatro É-aqui-in-Ócio desenvolveuse na localidade portuguesa de Póvoa de Varzim entre os días 22 de setembro (inicio do equinoccio de outono), e o 2 de outubro.

A súa programación versa sobre unha temática concreta, nesta ocasión, O Ser Humano e os outros Seres, Humanos, tendo en conta tamén, as consecuencias da pandemia como fondo. Así programaron espectáculos para reflectir a necesidade de recuperar o riso e as liberdades que foron violadas neste último ano e medio; as diferentes identidades de xénero e o dereito de ser como ti es; a cuestión ambiental; o acoso en internet ou o illamento e a soidade das persoas maiores. Estes temas teñen o obxectivo de confrontar á comunidade todas estas cuestións que fracturan á sociedade. A arte pode traer estas cuestións á base da sociedade, comenta o seu director Eduardo Faria, e se queremos mudar a sociedade, temos que saber quen somos para poder proxectar un ecosistema diferente.

A erregueté | Revista Galega de Teatro foi convidada a este festival os días 24 e 25 de setembro e puidemos ver dous espectáculos que se desenvolveron no Cine-Teatro Garret, un fermoso teatro histórico do século XIX  que soportou  diferentes remodelacións desde o ano 1890 data da súa construción definitiva. A última foi en 2014.

A AJIDANHA. Semente. O homem que plantava árvores. Portugal

Entre o público que agardaba para entrar no Cine-Teatro Garret había un grupo de persoas con dificultades auditivas e de visión, atendidas polo persoal da Varazim Teatro. Mentres entrabamos na sala de butacas en grada, instalaban o “audiodescrição” ás persoas que o precisaban. E sentado diante, baixo o escenario, e mirando cara ao público, un profesional especialista en lingua xestual portuguesa.

O homem que plantava árvores é un texto de Jean Giono. Un conto alegórico, unha fábula, posta en escena pola compañía portuguesa A Ajidanha e interpretada formidablemente en portugués pola actriz estremeña Nuria Cuadrado.

A historia que narra a actriz é a súa viaxe por unha terra inhóspita, sen árbores e sen auga. Desesperada pola sede, vai ser salvada por un pastor solitario que a leva a unha fonte que coñece. Este home chamado Elzéard Bouffier cóntalle como, semente a semente, vai plantando árbores, repoboando el só esa árida terra. A narradora regresa a súa casa e pasado un tempo, despois da primeira guerra mundial, visita de novo ao pastor admirándose da fermosura da paisaxe repleta de árbores plantados polo señor Bouffier… Unha historia admirable que narra a vida dun home que co seu esforzo solitario, constante e paciente, converte o sitio no que vive nun lugar especial para si e para desfrute dos demais.

Sobre un sobrio escenario Nuria Cuadrado vai narrando a historia a través dunha linguaxe xestual que expresa temor, fatiga, ledicia, esgotamento, sorpresa… que comunica, en fin, os diferentes sentimentos e circunstancias que atravesa a súa personaxe ao longo da historia. Destaca tamén o seu traballo de voz. Na súa dicción e na súa interpretación, utiliza diferentes rexistros segundo sexa a voz do pastor ou a súa propia e tamén nas onomatopeas que suxiren o son da auga, dos animais, ou do vento. Os poucos obxectos empregados van adquirindo diferentes funcións a través do xogo. E será a mesma actriz quen leve a parte técnica.

Un fermoso espectáculo no que é perceptible a estética da Companhia do Chapitô da que é cofundador José Carlos García, o adaptador e director desta obra. Curiosamente este mesmo espectáculo está representado en galego pola Compañía Eme2 e en castelán por Marmore, Gestión y Distribución en Cultura, tamén con Nuria Cuadrado, e a única diferencia entre estes tres espectáculos é a interpretación das distintas actrices, onde cada unha delas achega a súa creatividade e estilo á peza. Existe unha cuarta adaptación, diferente ás tres primeiras, mais asinada pola mesma persoa, que representa en euskera Teatro Gorakada.

‘Semente. O homem que plantava árvores’. Imaxe de Mario Ferreira.

AZIZ GUAL. De risa en risa. México

A sala abarrotada de público familiar provocou-nos unha enorme ledicia. O escenario está ocupado por unha pista de circo e, no lateral esquerdo, un músico tocando a batería.

Aparece o clown Aziz Gual, que axiña engancha pola súa presenza e que vai cativando a todo o publico a medida que desenvolve con sobriedade o seu traballo: malabares, equilibrios, tropezóns, disfraces coas máscaras, instrumentos musicais… todo un repertorio de accións propias do mundo circense. Mais do seu rostro de pallaso e da súa interpretación emana unha profunda simpatía e agarimo procurando sempre comunicar estes sentimentos ao seu público infantil e adulto sen distinción de ningún tipo. Simplemente como seres humanos. Como seres humanos que estamos xuntos para xogar.

A pesar das limitacións sanitarias o clown buscou a participación do público en diferentes momentos por medio da música e do xogo. Un espectáculo expresado, de risa en risa, co corazón.

Aziz Gual é o creador, director e intérprete deste espectáculo. É un clown cunha extensa formación e tamén é o fundador do refuxio cultural La Casa del Tonto, un espazo de residencias, creación e asesoría para pallasos en Cuernava, México.

A programación completouse con Damas da noite, de Elmano Sancho; Microspectivas dun marica millennial, da compañía galega Incendiaria; 100 c@ras, de Krisálida; A idade do silêncio, de Teatro do mar; Jojo, con Borja Ytuquepintas e À espera de Beckett ou quaquaquaqua, de Jorge Louraço.

Engadimos tamén o filme Family romance LLC, do director Werner Herzog; o concerto do dúo Recanto, con repertorio de músicas antigas e de raíz tradicional; a exposición fotográfica A Mulher na geomorfologia Cultural e a Cultura na geomorfologia da Mulher, na que o fotógrafo Alfredo Cunha, capta instantáneas da muller en Guiné-Bissau, un país con moitas diferenzas entre culturas no que aínda existe a mutilación xenital feminina ou as vodas entre crianzas.

Houbo tamén tres mesas de reflexión sobre A condição da muller na cultura guineense; O teatro em Portugal é um universo inclusivo? E finalmente, Que papel pode ter o teatro na transformação de uma sociedade por forma a que esta se torne verdadeiramente inclusiva?

‘De risa en risa’. Imaxe de Mario Ferreira
Antón Lamapereira

Antón Lamapereira

(Monforte de Lemos, 1945). Profesor xubilado de Filosofía no Ensino Secundario. Cofundador da Escola Dramática Galega e fundador e director da erregueté | Revista Galega de Teatro ata o ano 2016. Membro do seu Consello Editorial. Actor e director de teatro afeccionado en diferentes grupos como Avelaiña teatro (Pontevedra) ou Teatro Aberto (Cangas do Morrazo).

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email
Erregueté #101 á venda!

PUBLICIDADE

Recibe a túa na casa

Por 20 euros ao ano recibirás con artigos, reportaxes, textos teatrais...

erregueté en papelSúmate ao movemento #erreguelove!

Por só 20 euros ao ano recibirás dúas revistas coa edición de textos dramáticos