Crítica

A lingua das bolboretas

Imaxe de Ovidio Aldegunde

Un conto de outono

Con máis de 40 anos de experiencia teatral ás súas costas, Sarabela Teatro precisa de pouca presentación. Compañía histórica da escena galega, defende o seu compromiso co teatro como coa vida mesma. A propia directora, Ánxeles Cuña, define o traballo de Sarabela con palabras como “bo”, “vivo”, “arriscado”, “contemporáneo”, “coherente”, “con rigor”, “autocrítica”, “responsabilidade”, “resistencia”… E eu sinto que estas palabras se poden aplicar á vida mesma.

Con A lingua das bolboretas, Sarabela continúa unha liña de propostas baseada na adaptación ao teatro de textos narrativos, como poden ser o Ensaio sobre a cegueira de Saramago, a Viaxe a ningunha parte de Fernando Fernán Gómez, A esmorga de Blanco Amor ou O lapis do carpinteiro, de Manuel Rivas, autor tamén d’A lingua das bolboretas. É esta unha liña que converxe, porén, con outras propostas teatrais máis clásicas (Shakespeare, Cunqueiro, Lorca, Calderón) e renovadoras (Lagarce, Mrózek, Nöstlinger, Arístides Vargas), sen esquecer o teatro infantil. Compoñen así un amplo abano de propostas, das máis completas que podemos atopar no panorama galego.

Como acontece na citada O lapis do carpinteiro, con A lingua das bolboretas visitamos a nosa memoria histórica. Nesta ocasión, a través dos ollos dun neno que asiste ao momento do alzamento militar contra o goberno lexítimo da III República e a inmediata represión de todos os que puideran traballar con ela, como o mesmo mestre de aldea ao que tanto admira este neno, interpretado con dozura por Josito Porto.

É esta mirada de neno, coa súa inocencia e ilusión, a que marca o estilo da peza, que por momentos semella un conto (e en concreto, un conto de outono), envolta nun aire onírico ao que contribúen os efectos ilusionistas que nos levan á noite, ao pesadelo ou ao cambio de estación.

Con todo, este conto de outono ten a súa parte terrorífica, no encontro coa miseria humana e a hipocrisía, escusada baixo o medo á morte ou á represalia, e que tan ben reflicte a actitude violenta do pai contra do mestre, querendo así tapar o seu pasado republicano (enterrado xa).

A lingua das bolboretas é un espectáculo delicado e tratado con agarimo. Cóntanos unha historia de crueldade e sen razón, ou a viaxe do conto cara ao pesadelo da realidade. Non só aparece esta reflexión na realidade que vive o pequeno protagonista, encarnado por un tenro Fernando Dacosta, senón tamén a través da historia da “tola das bonecas” (unha Fina Calleja en amplo dominio do seu rexistro): historia da muller maltratada pola vida que conxuga a súa necesidade de cariño na colección dunha serie de bonecas. Bonecas que, curiosamente, non poden ver o mundo que as rodea porque carecen de ollos.

Este agarimo apréciase na atención posta nos detalles, algo que abrangue dende a escenografía (que firma o mesmo director da peza, Gonçalo Guerreiro, reafirmando así o seu momento onírico logo de firmar a montaxe de Dreaming Juliet para Elefante Elegante), á música e o espazo sonoro, ao estilo interpretativo ou ao coidado tratamento da luz (que firma Baltasar Patiño), cun momento sublime nunha noite escura chea de vagalumes.

Con todo, ao meu parecer é unha viaxe contada a medias. Se ben é certo que o centro da fábula está colocado nos ollos e experiencia do fillo, a importancia que se lle dá ao aire de conto fai que perdamos a perspectiva de “viaxe vital” que percorre a novela, así como matices en certos personaxes. Se cadra o mellor exemplo sexa a mesma historia tráxica do mestre, ao que vemos máis apuntado ca definido, ficando máis preto do símbolo ca do “mestre” que amosa unha nova realidade a un rapaz que está a descubrir o que é a vida. É algo que acontece con tódolos personaxes, que aparecen e desaparecen da historia a favor da atmosfera, unha aposta interesante, que fai que a peza tire cara ao pictórico, cara á paisaxe, pero que resta do dramático.

Esa atmosfera regala momentos inesquecíbeis, como o personaxe da varredora que interpreta Elena Seijo e a coreografía que acompaña á caída da folla, ou as aparicións da xa mencionada “tola das bonecas”. Hai moito traballo nas transicións, que se alongan e converten en propostas en si mesmas, así como na caracterización e cambio de personaxes, como o xogo que fan os actores Fran Lareu e Sabela Gago pasando de interpretar os pais do protagonista a compañeiros de escola, por exemplo.

A lingua das bolboretas é unha trompa como a que teñen os elefantes, e pola que zugan o néctar das flores, do mesmo xeito que nós zugamos experiencias e momentos para sumar á nosa vida. Esta Lingua das bolboretas está agora mesmo en xira, e poderémola ver durante o mes de maio polos teatros e auditorios de Cee (15), Muros (22) ou O Barco (28).

Ficha artística

A lingua das bolboretas, Sarabela Teatro

Dirección Artística: Gonçalo Guerreiro
Versión: Fernando Dacosta (a partir da novela de Manuel Rivas)
Elenco: Elena Seijo, Josito Porto, Fernando Dacosta, Fran Lareu, Sabela Gago, Fina Calleja
Deseño de Escenografía: Gonçalo Guerreiro
Deseño de Iluminación: Baltasar Patiño
Espazo Sonoro: Gonçalo Guerreiro
Deseño de Vestiario: Tegra e Lele (Merchipilonchi)
Utilería: Carlos Domínguez
Atrezzo: Sabela Gago e Fina Calleja
Fotografía: Ovidio Aldegunde

Auditorio Municipal de Vigo. 21 de abril de 2021.

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!

erregueté en papelSúmate ao movemento #erreguelove!

Por só 20 euros ao ano recibirás dúas revistas coa edición de textos dramáticos