Crítica

Son

Revisión homoerótica e mestiza da tradición

| Afonso Becerra de Becerreá |

 

 

Pensar en danza galega, ou mesmo dicir «danza galega», alén da adscrición ás formas folclóricas e tradicionais da muiñeira e doutros paus, implica ir na busca de algo que estea máis alá do simple feito de producir no territorio de Galiza.

Dicir «danza galega» desde unha sensibilidade actual, e considerando a evolución das linguaxes da danza, implica indagar nos elementos icónico-xestuais e coreográficos, sonoros, musicais, lumínicos, escenográficos e de caracterización que se inscriben no contexto identitario galego, dun xeito máis ou menos explícito.

Desde esta perspectiva, Nova Galega de Danza, é un dos selos que máis acerta na resolución da ecuación que o propio nome da compañía anuncia.

A súa última creación, titulada Son (2016), consegue unha deliciosa amálgama na que o virtuosismo dancístico, na execución dos bailaríns, se pon ao servizo dunhas atmosferas que hibridan estilos, nomeadamente a danza tradicional galega, o flamenco e o contemporáneo, pero dentro dunha textura e un ton de afirmación identitaria galega.

A isto contribúen elementos escénicos de significación que se poden asociar ao universo dunha nación atlántica, na que o mar e a pedra se cinguen, igual que as treboadas, os nubeiros, a chuvia, as corredoiras, as foliadas e as festas, as pelexas e os desafíos.

A iconoloxía flamíxera das lapas, que alancan desde os focos e escintilan no palco, entre os corpos seminús dos bailaríns. O crepitar sonoro das chamas roendo na madeira. As cordas e as redes, como evocación dos barcos e dos movementos musculares que implica o seu emprego. O péndulo do inicio, que lembra ao trelo do botafumeiro, oscilando no medio do palco con maxestade. Os caldeiros de lata, onde refrescarse ou lavar as feridas do amor e do combate corpo a corpo destes homes. O son de ferramentas de labranza, legóns, gadañas, martelos, fouces, gubias… mesturados coa zanfona, maila rica polifonía de corda, vento e percusión, casan coa voz en directo de Javier Feijóo (Xisco) e Juan Debel. Un diálogo que irmanda o «quejío» andaluz coa fondura que, nalgúns temas, asume o cante galego, na súa longa vibración penosa ou acesa.

Cómpre salientar o traballo de David Vilariño, dunha ductilidade plástica que roza os lindes do verosímil, para aparecer, por veces, como unha figura extraordinaria, sacada dunha fantasía onírica. A hiper-fragmentación e o control minucioso do movemento, contribúe a unha des-subxectivización que fai desaparecer a persoa para que emerxa a figura totémica, capaz de converterse en alegorías contrapostas, segundo o momento: ora a lubricidade erótica, ora a beatífica levidade anxelical; ora a febleza e a dozura do cativo, ora a violencia e o arrouto luciferino da contenda; ora as eivas, as feridas e a enfermidade, ora a saúde e o pulo incontrolable da vida… Asemade, David Vilariño, consegue que a fisicalidade da súa danza, con reminiscencias moi urbanas, se expanda á expresión facial, sen engadir máscaras ilustrativas. Isto fai que o movemento, de pés a cabeza, discorra no bailarín como se fose un elo espacial que se adapta, enrosca e xunta ao resto de bailaríns, xa sexa nos números máis corais, xa sexa nos dúos.

Son, ademais, comete a fazaña de amosarnos unha revisión homoerótica da tradición, que se ergue mestiza entre o flamenco e o contemporáneo. Nove homes bailando e dous cantores, nalgúns cadros en roupa interior, noutros poñendo saias e rexoubando en parellas, noutros compoñendo e recompoñendo febrís cadros escultóricos.

Os corpos seminús e a intimidade de miradas que se desafían, que se miden, que simpatizan, que se desexan, que enlouquecen… abren un espazo para a superación da vella masculinidade heterosexista e entroncan cun erotismo libre e dionisíaco. Aquel erotismo que está na base de culturas agrarias e mariñeiras, ligado á vizosidade e á exuberancia da paisaxe galega e, por suposto, ligado á beleza das formas e dos movementos que busca un escultor na súa obra. A liberdade e o erotismo da creación artística.


Son
de Nova Galega de Danza

Directores artísticos: Jaime Pablo Díaz e Carlos Rodríguez
Director de Escena: Alberto Velasco
Coreografía: Jaime Pablo Díaz, Carlos Rodríguez e Carmelo Segura
Idea orixinal: Carlos Rodríguez
Bailaríns Principais: Jaime Pablo Díaz e Carlos Rodríguez
Bailarín de danza contemporánea: David Vilariño
Bailaríns tradicional galego: Ivan Villar, Francisco Sieira Gonzalez, Adrao Casal, Ricardo Fernández
Bailaríns de danza española: José Alarcón, José Ángel Capel, Alejandro Muñoz
Composición musical: Sergio Moure de Oteyza
Deseño Iluminación e escenografía: Luis Perdiguero
Cante e música: Javier Feijoó «Xisco» gaita, pandeiro e canto. Juan Debel, Cantaor. Albe Faro «A Moura» cante e tarrañolas. Francisco Sieira, Pandeiro. Cordes de Mon, violíns.
Vestiario: Sara Sánchez La morena
Iluminación: Antón Cabado
Son: Victor Tomé / Pachi Baldomir

Teatro García Barbón (Afundación), Vigo. 27 de novembro de 2016

 

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!