Crítica

Siglo mío, bestia mía

Enfrontarnos á balea

| Javier Lojo |
| Foto: Luz Soria |

 

Na escuridade só podemos enfrontarnos aos nosos medos, ás nosas debilidades. Alí, nesa inmensidade, na maior profundidade, so podemos mirarnos aos ollos e coñecernos. Enfrontámonos a un gran ollo, o ollo da bestia. Un enorme ollo de balea que nos mira e fai que nos sintamos pequenos e indefensos. Así comeza Siglo mío, bestia mía, a montaxe que dirixe Marta Pazos sobre texto de Lola Blasco (Premio Nacional de Literatura Dramática 2016) e que se pode ver estes días na Sala Francisco Nieva do Centro Dramático Nacional.

Pazos enfróntase con valentía ao complexo texto de Blasco, que destaca pola súa imbricada simboloxía e onirismo. A obra, que máis ben é unha parábola do noso tempo, conta cunha poética que mesmo pode recordarnos ás pezas de Wajdi Mouawad.

A gran balea das parábolas bíblicas ou a das ficcións coma Moby Dick semella ás veces ser un mesmo e outras a conciencia propia desta sociedade. Unha balea que danza morta, capturada polos mariñeiros ao comezo da peza e que encarna con dramatismo a actriz catalá Bruna Cusí. Un longo vestido negro de noite envolve o seu corpo completamente mollado e acentúa a súa debilidade, a súa loita por acadar respostas, por chegar a atopar un camiño. Como espectadores sentimos o frío do desamparo, reforzado grazas ao deseño escenográfico de Marta Pazos. Un espazo de tránsito completamente envolto en plástico azul e cheo de auga que semella ás salas de despece dos barcos conxeladores que traballan na pesca de altura. Coma unha gran cámara frigorífica, a néboa e a humidade tinxen cada recuncho do espazo e fan vistosos xogos de fume e luz.

Podemos afirmar que a peza transita con éxito por unha dobre loita: a persoal, na que o desamor, a autorrealización e a busca dun lugar no mundo marcan o camiño; e a colectiva, como sociedade fronte á violencia e ás inxustizas sociais. Unha dialéctica que nos confronta a todo un século, cheo de experiencias, que ben podería estar representado no papel do Piloto, interpretado por Miquel Insua: “cada época tiene sus costumbres”.

O terrorismo, os refuxiados, as guerras… son temas transversais presentes na montaxe e que subliñan a polarización da nosa sociedade. Un mundo no que non todos somos iguais, onde hai exiliados de primeira e de segunda. O Buzo (Hugo Torres), un Alexandre Magno da nosa actualidade, brande a súa espada para loitar contra os enemigos que ten enfronte: un mar cheo de cabezas de nenos brancos e loiros (rompendo co estereotipo de refuxiado actual). Yo (Bruna Cusí) quere salvar aos nenos que afogan na inmensidade da auga mentres que o Buzo, aquel do que está namorada, escúdase na violencia e o medo: “para que los negocios prosperen no podemos estar todos en el mismo barco”.

Rompe estas escenas o oxíxeno de Lola Blasco, integrada dentro do elenco coma unha especie de demiurgo pop, con traxe de pel branco, que canta a súa visión do mundo: “estoy escribiendo la historia de mi viaje”. A obra, deste xeito, non deixa de ser unha viaxe individual que se apoia na transversalidade dos problemas e conflitos do mundo para acentuar os dilemas propios. Que papel ten a relixión e o medo en toda esta historia? “Pienso en que no existe la igualdad de oportunidades, y que cuando eso ocurre las personas se abrazan a la fe, y a la violencia”. É, polo tanto, un problema de medos. De acadar respostas individuais que dean sentido ao mundo.

A montaxe de Pazos afástase das reinterpretacións dos clásicos ás que nos ten acostumados nos últimos anos. O respecto ao texto é case escrupuloso, facendo que a historia se sosteña practicamente na dialéctica e nunhas accións escasas e moi medidas dos intérpretes. As atmosferas de son, auga, fume e luz crean momentos de enorme beleza que reforzan toda a simboloxía da peza. Destacan os xogos de luz a través dun telón furado que semella as constelacións e converte o patio de butacas nun infinito cheo de estrelas.

A proposta adoece de máis puntos de oxíxeno que rompan coa monotonía dialéctica do texto, que, a pesar da súa complexidade e riqueza, sume ao espectador nunha loita constante por descifrar as metáforas e símiles que contén. Momentos coma a marabillosa danza de César Louzán, fanse extremadamente fugaces. Louzán, demostra sensibilidade e bo gusto á hora de danzar coa auga. Xera momentos inesquecibles nunha loita entre o seu corpo forte e definido e a febleza do líquido, que bate contra a enorme cola negra de balea que preside o espazo.

Con todo, non deixa de ser unha peza que fai xustiza ao texto de Lola Blasco. É necesaria e ben construída. Déixanos o corpo envolto nunha especie de melancolía e preguntándonos se o amor (de parella ou filial) será a solución a todo.

Coido que falar do traballo de Marta Pazos é sempre sinónimo de gusto e valor pola estética, sen esquecer o sentido do texto e a acción. Non podemos obviar o traballo do equipo que sempre a acompaña: Hugo Torres, José Díaz, José Álvaro Correia e Carmen Triñanes, unha simbiose que demostra madurez e experiencia e non deixa de reforzar a boa man de Pazos para liderar proxectos.

 

Siglo mío, bestia mía; Lola Blasco

Dirección e escenografía: Marta Pazos
Reparto: Lola Blasco, Bruna Cusí, Jose Díaz, Miquel Insua, César Louzán e Hugo Torres
Iluminación: José Álvaro Correia
Vestiario: Carmen Triñanes
Coreografía: Amaya Galeote
Música: Jose Díaz y Hugo Torres
Traballo de palabra: Miguel Cubero
Axudante de dirección: Vanessa Espín
Axudante de escenografía: Carmen Triñanes
Esculturas: Jose Perozo
Coprodución: Centro Dramático Nacional e Voadora

Sala Francisco Nieva do Teatro Valle-Inclán, Madrid. 10 de decembro de 2020.

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!

erregueté en papelSúmate ao movemento #erreguelove!

Por só 20 euros ao ano recibirás dúas revistas coa edición de textos dramáticos