Estoxo con obras de Xohana Torres de Engaiolarte

PUBLICIDADE

A reedición d’A outra banda do Íberr e Un hotel de primeira sobre o río está dispoñible tanto nun estoxo conxunto como por separado.

 

Que a única edición dos únicos dous textos dramáticos escritos pola autora ferrolá fose a primeira, datada nos anos 60 e cun moi restrinxido acceso (practicamente limitado a certas bibliotecas públicas e privadas), era un luxo que o teatro galego non se podía permitir. Con esta nova edición, Engaiolarte continúa co seu labor de publicar a obra completa da autora de Penélope (poema que contén o emblemático verso feminista “eu tamén navegar”) e salda unha conta que o teatro galego tiña cunha escritora tan comprometida como ninguneada polo teatro.

Fora a Asociación Cultural O Galo a que convocara o I Concurso Castelao de Teatro Galego en 1964, certame famoso pola “Campaña do peso” que as asociadas realizaron polas rúas de Santiago para financiaren a edición. A pesar de que A outra banda do Íberr ficara finalista, O Galo recomendara a súa publicación, que se fixo efectiva grazas a Galaxia un ano despois. Deste xeito, a cronoloxía e a historiografía literaria sitúan a Torres como membro da denominada Promoción de Enlace, xunto a Álvaro Cunqueiro, Marinhas del Valle ou o mestre ferrolán da propia autora, Ricardo Carballo Calero. Con todo, o seu teatro non correu a mesma sorte que o dos seus compañeiros, que en maior ou menor medida acabou subindo ás táboas. Non foi o caso nin d’A outra banda do Íberr nin de Un hotel de primeira sobre o río, pezas ambas cun claro protagonismo feminino que aínda hoxe esperan tomar corpo escénico.

Na primeira das pezas mencionadas, inventa un territorio imaxinario (Galandia) dividido en dúas marxes (a esquerda e a dereita) polo río que aparece no título, mais tamén por unha contenda bélica cuxas consecuencias non deixan escapatoria á dialéctica da opresión. Entre o dramatis personae salienta a personaxe de Malen de Escó, unha muller con todos os ingredientes para se converter nun dos grandes personaxes femininos do teatro en lingua galega.

A segunda das “alfaias que permanecían inéditas desde hai máis de 50 anos”, segundo sinopse da propia Engaiolarte, é Un hotel de primeira sobre o río, (publicado por Galaxia no 1968). Unha peza coral, menos solemne e máis satírica, sostida por unha galería de personaxes femininas e unha trama “na que están presentes a especulación urbanística, o caciquismo, a colonización turística, a emigración e o desarraigo”.

O teatro de Torres estableceu paralelismos co da súa época. A súa estética decantouse cara a un culturalismo arrimado a unha fonda compoñente política. E nesa fusión entre a linguaxe elevada e o contido crítico reside grande parte da súa forza.

Xohana Torres (Ferrol, 1931 – Vigo, 2017) Poeta, dramaturga e novelista. A escritora que no seu discurso de entrada na Academia Galega afirmou “as mulleres sostemos a metade do ceo” é un punto de referencia polo seu compromiso desde moza co sostemento e a difusión da lingua e a cultura do país, nun tempo en que as dificultades políticas e de difusión eran máximas. Entre as súas obras destacan, alén das dramáticas, textos como Tempo de ría (1992, Espiral Maior) en poesía e Adiós, María (1971, Edicións Galicia do Centro Galego de Bos Aires) na narrativa. Aínda que sempre mantivo un perfil público baixo, a importancia da súa obra é unanimemente recoñecida por toda a crítica.

Xa só queda, agora, que algunha compañía aposte por fin polos seus textos para facer aquilo para o que foron escritos hai cincuenta anos: teatro.

Compartir

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete ao boletín á newsletter

Recibe no teu email as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!