Crítica

Bobas e galegas

Deconstrución de tópicos

| Manuel Xestoso |

bobasegalegas

 

É moi significativo que unha obra que vai tratar sobre o trato recibido polos galegos nos textos dos autores do século de ouro español comece como unha versión de Esperando a Godot: dous segadores galegos que foran traballar a Castela debían ter unha percepción do que lles estaba a ocorrer moi semellante á de Vladimir e Estragón, os dous personaxes de Beckett. Nesta liña, a crítica á figura do “galego” no teatro clásico que nos presentan Mofa e Befa neste Bobas e galegas non deixa de ter matices que permiten ver as cousas dun xeito máis poliédrico.

Sobre o escenario está esa lectura rudimentaria que identifica ao galego cun ser submiso e case infrahumano que só serve para realizar os traballos máis duros: unha visión que, lendo a prensa destes días, non semella ter cambiado moito dende o século XVII. Pero tamén existe esoutra lectura que nos achega a unha clase traballadora extremadamente espelida para facer unha lectura rápida da situación na que debe desenvolverse e actuar en consecuencia.

Observando o xogo teatral das comedias da época, o espectador comprende que ese “gracioso” carente dos requintamentos do seu amo é, en realidade, o que guía a acción e manipula as vontades en beneficio propio. Non altera a escala de privilexios, pero sitúase nela na posición máis favorable que pode, actuando ás veces en detrimento dos intereses do seus patróns e obtendo habelenciosamente o beneplácito destes. Hai aí unha reivindicación de igualdade, un recendo a loita de clases de baixa intensidade, que propicia unha outra mirada sobre eses deostados criados.

Bobas e galegas consegue amosarnos ese lado do teatro barroco só de xeito parcial, xa que de seguido se desvía cara a outros argumentos que teñen máis relación coa mecánica da escena daquela época: ese exame dos comediantes sobre si mesmos abrangue dende a parodia dos clásicos ata a súa reivindicación por vías indirectas. Por este outro camiño, o espectáculo ofrece un hilarante recital didáctico que ten o seu precedente nas anteriores montaxes Shakespeare para ignorantes e Románticos, coas que comparte o mérito de conquistar un humor xenuinamente popular a partir de materiais da alta cultura. E sempre cun crítico duplo sentido que respecta, dende a súa ambigüidade, a intelixencia do público.

En realidade, a obra debe entenderse coma un espello pedagóxico das obras que comenta, só que o público ao que está destinado non é tanto o de aquí coma o de fóra. Existe o prurito de deconstruír uns tópicos que probablemente están máis presentes no imaxinario colectivo do resto da península que no dos galegos e iso lastra, por momentos, a súa efectividade.

Non obstante, o público acepta de inmediato o recoñecible rexistro da compañía e apoia a súa adhesión na case inesgotable panoplia de recursos de Evaristo Calvo e Víctor Mosqueira que, case clandestinamente, converten a función nunha auténtica celebración da arte dos comediantes.

 

Bobas e galegas de Quico Cadaval, baseado en textos de Calderón, Lope, Benavente e Zamora
Dirección: Quico Cadaval
Elenco: Evaristo Calvo e Víctor Mosqueira
Escenografía e Iluminación: Baltasar Patiño
Asesor de Verso: Jesús Aladrén
Fotografía e Deseño Gráfico: Marcelino de Santiago, “Kukas”
Produción: Rubén G. Pedrero

Teatro Principal, Santiago de Compostela. 4 de febreiro de 2015.

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!

erregueté en papelSúmate ao movemento #erreguelove!

Por só 20 euros ao ano recibirás dúas revistas coa edición de textos dramáticos