Crítica

Sopro

O alento e o sopro

| Vanesa M. Sotelo |
| Foto: Filipe Ferreira |

 

“Tenho em mim o sopro? Tenho? Mas quem é esse que tem? Quem é que fala por mim?” Este fragmento da novela Um sopro de vida de Clarice Lispector podería resumir a intrigante presenza que protagoniza Sopro, produción do Teatro Nacional Dona Maria II que fora estreada en 2017 no Festival de Avignon. O director Tiago Rodrigues toma os corenta anos de traballo como apuntadora de Cristina Vidal para render homenaxe á memoria do teatro desde este oficio teatral en vías de extinción e faino desvelando a fronteira invisible que existe entre a realidade e a ficción nun satisfactorio xogo de espellos escénicos e de convencións teatrais.

Sopro presenta un punto de partida simple e a súa sinxeleza marca unha convención básica da que dependerá a nosa vontade de acceder ao seu mundo: a orquestración de réplicas en diferido para narrar a peripecia dun director de escena que tras un problemas nos ensaios lle propón á súa apuntadora facer un espectáculo sobre ela e con ela en escena. De aí nace o distanciamento para aproximarnos ao corazón e, sobre todo, aos pulmóns do teatro traendo ao primeiro plano a figura habitualmente invisible e inaudible da apuntadora.

No percorrido histórico que ofrece, Rodrigues selecciona fragmentos de diversas pezas teatrais –desde Racine a António Patrício, pasando por Chejov- que conviven coas memorias sobre actores reais, así como a propia experiencia das integrantes do elenco que, rebautizadas segundo o nome dos personaxes cos que Cristina Vidal os coñeceu, pasan a converterse en portadores da palabra para achegar a memoria, ás veces ficcionada, tanto da apuntadora como do propio teatro.

Dentro dunha proposta marcadamente discursiva e referencial que se dilata sen perder efectividade a golpe de desculpa, Rodrigues realiza un repaso polas diferentes tipoloxías actorais e ofrece un sutil exercicio de estilo que contribúe a explorar as lindes entre realidade e ficción, entre memoria e historia, entre o texto e a súa encarnación. Exemplo disto é a escena que ten lugar entre o personaxe da directora do teatro e o seu médico que, na realidade é unha escena entre a propia directora –que tamén é actriz- e o seu amante –que é actor- e na que a apuntadora non pode intervir nin variar baixo ningún concepto porque, despois de todo, a súa función é a de velar polas réplicas. O resultado é un xogo de reflexos entre realidades, unha especie de carambola na que se dan cita a inspiración do autor, o sopro da apuntadora, a respiración do intérprete e o alento do personaxe.

Mesturando textos teatrais que atravesan a vida e memorias de vida que atravesan o teatro, Rodrigues asina unha dramaturxia persuasiva orquestrada desde unha respiración coral e que varía a ritmo de repeticións e desdobramentos. Nela é posible sentir o eco de voces alentadas hai séculos e que perduran escritas no vento pero tamén é posible descubrir a forma na que o aire se corta nos pulmóns de personaxes recentes sen que a a apuntadora –entre o real e o teatral- poida insuflar neles un sopro de vida. Despois de todo, a súa labor é a de velar polas réplicas, soprar os pensamentos que outros alentan.

Entre o amor e o abandono, Sopro trasládanos a un metafórico teatro en ruínas que se resiste a desaparecer dentro dunha peza repleta de despedidas. “Por que temos que falar do final das cousas antes de que estas acaben?” Dialogan a apuntadora e o director do seu teatro. “Por que non podemos amar as cousas mentres aínda existen?” Talvez Sopro, na súa sinxela complexidade, trate unicamente diso: dunha fonda declaración de amor ao traballo concreto sobre o efémero e de servir de documento falado para compartir desde a práctica escénica a memoria viva do teatro.

 

Sopro, de Tiago Rodrigues

Dirección: Tiago Rodrigues
Elenco: Beatriz Brás, Cristina Vidal, Isabel Abreu, Romeu Costa, Sofia Dias, Vítor Roriz.
Escenografía e deseño de luz: Thomas Walgrave
Figurinos: Aldina Jesus
Sonoplastia e dirección de son: Pedro Costa
Produción: TNDMII
Co-produción: ExtraPôle Provence-Alpes-Côte d’Azur, Festival d’Avignon, Théâtre de la Bastille, La Criée Théâtre National de Marseille, Le Parvis Scène Nationae Tarbes Pyrénées, Festival Terres de Paroles Seine-Maritime-Normandie, Théâtre Garonne Scène Européenne, Teatro Viriato.

Teatro Nacional São João, 19 de xuño de 2019.

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!

erregueté en papelSúmate ao movemento #erreguelove!

Por só 20 euros ao ano recibirás dúas revistas coa edición de textos dramáticos