Peregrinação

A viaxe do antiheroe

| Vanesa M. Sotelo |

Alguén confesou nalgunha ocasión que deixara de ir ao teatro porque sufría. O risco de que algo puidese fallar técnica ou humanamente durante a presentación provocáballe unha tensión tan elevada que acabara por abandonar o teatro. Porque sufría. Hai quen pensa que entramos no teatro para fuxir da vida que queda fóra pero o certo é que a vida se manifesta en toda a súa plenitude no seu interior. Precisamente iso, escoita plena e asunción do risco entre quen fai e quen asiste, foi o que sucedeu no último día do Festival Galicreques con Peregrinação, da compañía Lafontana – Formas Animadas.

Peregrinação é o título do libro do século XVII no que, antes da súa morte, o portugués Fernão Mendes Pinto relatou as “moitas e moi estrañas cousas que viu e oíu” durante o seu periplo vital por terras e mares lonxíncuos, dando forma a un dos documentos lusos máis difundidos. Marcelo Lafontana adapta e traduce á linguaxe teatral esta obra a través dunha proposta esixente, sorprendente e empática na que, conxugando teatro e cinema, personaxes e público son transportados por diferentes espazos ao longo do tempo de vida do protagonista. Un dos principais desafíos do espectáculo constitúeo o feito de que sexa construído en tempo real por un único manipulador a través da animación dixital e da materia en directo, demostrando unha destreza técnica e facendo visible o control tecnolóxico que require.

Lafontana concibe un espectáculo híbrido no que, desde o inicio, traslada un gusto pola elaboración e o artificio ao servizo dunha historia coñecida. Co espazo escénico distribuído en dúas partes que proporcionan dous xeitos de ver –a da esquerda do público centra a súa atención sobre o proceso de produción, mentres que a da dereita ofrece a proxección do resultado audiovisual–, a mirada fúndese nunha especie de fascinación distanciada que constata a íntima conexión entre as dúas propostas e a súa complementariedade. Sensación de facilidade, frescura, axilidade e unha alta capacidade de comunicación son algunhas das características que destila esta proposta que achega a figura deste antiheroe do século XVI.

Sabemos que o heroe clásico debe responder á chamada da aventura para regresar transformado á súa cotidianeidade e con unha carga de sabedoría. Sendo así, podemos determinar que o heroe clásico toma as súas propias decisións e, ao facelo, decide sobre o seu presente e o seu futuro. Non obstante, no caso de Mendes Pinto confirmamos que o protagonista non toma as súas decisións senón que é arrastrado polas súas circunstancias, case sempre desfavorables. Deste xeito, en Peregrinação asistimos á viaxe do antiheroe que, desde que é vendido polo seu tío, resiste, persiste e sobrevive a un mundo estraño e descoñecido para regresar coa experiencia de vida como tesouro.

Mais o sino antiheroico de Mendes Pinto acentuouse en Compostela cando, no final da súa vida, a quietude e o silencio inundaron a sala. A quietude do manipulador á espera de confirmar un problema técnico sumouse ao silencio por parte do público, esperando a confirmación de se a interrupción era inesperada ou preparada, como se dun efecto distanciador se tratase. Foi nese momento de espera cando Lafontana tomou entre as mans a figura vella de Mendes Pinto e rematou a súa historia de pé, na intersección entre os dos espazos nos que se funde a mirada. Nesa fusión comprobamos como o risco que teme quen asiste e que asume quen fai se supera como na vida: con escoita sincera e honesta serenidade. Así, se o traballo é rigoroso e a súa concepción está ben medida e formulada como acontece con Peregrinação, os imprevistos acaban por revelar algo fundamental. Neste caso, contribuíu para remarcar a esencia antiheroica de Mendes Pinto ao arrebatarlle o final. E a continuación, sucedeu un sincero e entregado aplauso que recoñecía unha proposta arriscada e resolta, malia o inesperado, con eficacia.
.

Peregrinação, baseado na obra de Fernão Mendes Pinto

Dirección: Marcelo Lafontana
Dramaturxia: José Coutinhas
Escenografía: Silvia Fagundes
Dirección musical: Eduardo Patriarca
Deseño de luz: Pedro Cardoso
Deseño de escenarios e personaxes: Luis Félix e Rebeca das Neves.
Dirección de fotografía: JPedro Martins
Sistema e contidos multimedia: Luís Grifu
Asistencia de dirección: Rita Nova.
Coprodución: Lafontana-Formas Animadas, TNSJ

XXII Festival Galicreques. Teatro Principal de Santiago de Compostela, 22 de outubro de 2017.
 
 
 
 
 
 
 

Vanesa M. Sotelo
Latest posts by Vanesa M. Sotelo (see all)

Máis sobre Vanesa M. Sotelo

Actriz, dramaturga, directora teatral e crítica teatral. Destacan as súas obras Campo de covardes, coa que obtivo o VI Premio Abrente de Textos Teatrales; Nome:Bonita, dentro do III Programa de Desarrollo de Dramaturgias Actuales del INAEM e El retrato de la sibila, proxecto dramatúrxico internacional 365 Women a Year. Foi directora da Erregueté dende 2016 ata 2020.

Deixar unha resposta