Crítica

Dalí versus Picasso

Compromisos dubidosos

Manuel Xestoso

dalivspicassol

 

Un encontro entre Dalí e Picasso nun apartamento parisiense en 1937. A cidade de Gernika acaba de ser bombardeada. Dalí acaba de rematar o seu cadro Construción branda con fabas fervidas (Premonición da guerra). Picasso recibe o encargo, do goberno da República, de presentar unha obra para o pavillón español da Exposición Internacional de París. O diálogo entre os dous grandes da arte –ambos exiliados– xira sobre a actualidade política e ambos retrátanse ante os acontecementos que están a ter lugar. O enfrontamento entre as tópicas dúas españas convértese nunha contenda entre dúas visións artísticas e dous temperamentos creadores enormemente diferentes. O debate político, daquela, adquire unha natureza tan interesante coma contraditoria.

A reconstrución deste ficticio encontro ten moitos puntos de interese e Arrabal transfórmao nun pulso aínda máis emocionante ao mesturar datos históricos e realidades inventadas que lle proporcionan a materia prima ideal para crear un depurado tour de force dramático que manexa con notable mestría. Por suposto, fai trampas e xoga co que agora coñecemos sobre as dúas figuras históricas que protagonizan a peza: a deriva cara ao franquismo de Dalí e o compromiso de Picasso coa República e co Partido Comunista.

O autor divírtese subvertendo a historia canónica e expoñendo as notorias incoherencias ideolóxicas dos dous artistas. Arrabal opera dende a ironía e é dende esa perspectiva que a obra alcanza o seu maior logro: desmitificar as declaracións ideolóxicas de artistas e intelectuais, rebaixar a transcendencia das súas tomas de posición, mostrando que a súa orixe pode ser tan arbitraria e voluble coma a de calquera outro cidadán. Máis alá da pirotecnia verbal dos diálogos, hai un fondo perverso que desvela a falsa solemnidade coa que se revisten certos compromisos.

Non obstante, a espléndida arquitectura teatral desta entrevista queda un tanto desmentida pola falta de verosimilitude. En moitas ocasións, a parodia achégase perigosamente ao clixé e ese exceso de tensión provoca o escepticismo do espectador. Non se trata de que falle a fidelidade histórica: no teatro, ás veces, a veracidade consiste en poñer ao público de parte do autor, do espectáculo. E ese principio violéntase moitas veces para forzar a caricatura e a provocación (tan cara a Arrabal). Neses momentos, todo se abarata e se dilúe na esaxeración. Hai un xiro final que pretende xustificar eses excesos –e que, en certo modo, o consegue–, mais trátase dunha argucia do dramaturgo que non logra reintegrarnos na trama.

En todo caso, toda a dialéctica dos personaxes –as súas dúbidas e as súas baixezas– séguese con interese e está moi ben conducida. A colaboración do director resulta aquí fundamental: a súa posta en escena salva moitos dos escollos do texto, reducindo os paroxismos e modulando a verdade de cada un dos personaxes, que aparece sempre por detrás do xogo de aparencias que se pon en escena.

A calidade dos actores –que afrontan un enorme reto ao encarnar figuras tan coñecidas– axuda a dar vida a algunhas ideas que deberían estar máis presentes no debate dos nosos días. E propicia que o público se deixe levar polo xa coñecido.

 

Dalí versus Picasso de Fernando Arrabal
Dirección e escenografía: Juan Carlos Pérez de la Fuente
Elenco: Antonio Valero e Roger Coma
Iluminación: José Manuel Guerra
Vestiario: Almudena Rod´riguez Huertas
Espazo sonoro: Tuti Fernández
Deseño vídeo: Emilio Valenzuela
Produción: Teatro Español

Teatro Principal de Ourense. 18 de setembro, 2014

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!

erregueté en papelSúmate ao movemento #erreguelove!

Por só 20 euros ao ano recibirás dúas revistas coa edición de textos dramáticos