Crítica

Garage

O metal

| Manuel Xestoso |
| Foto: Manuel G. Vicente |

O metal, unha palabra que evoca, especialmente se se vive nunha cidade industrial, ideas que nadan en contra da corrente do conformismo: a loita, a resistencia, o combate. Pero que ocorre co metal cando o cambio social vén da man das mulleres? Non é unha pregunta que se faga moi a miúdo, especialmente porque o metal é, sobre todo, a industria do automóbil. E o automóbil é –máis que ningún outro ben de consumo– o epítome do capitalismo: consume petróleo, impulsa industrias auxiliares, xustifica a construción de infraestruturas, estimula o crédito, asegura un ciclo de renovación máis ou menos rápido e xera servizos de mantemento (talleres, gasolineiras) e financeiros (seguros). Non é de estrañar, xa que logo, que dende o seu nacemento se crease toda unha mitoloxía supostamente liberadora para asegurarlle un lugar central no imaxinario colectivo: a liberdade de movementos, a potencia, a emancipación persoal… Conducir un automóbil é un símbolo de poder –implica control, velocidade, evasión– pero… non é un pouco inxenuo pensar que a nosa liberdade depende da posesión dunha máquina? Non será que é ela a que nos posúe a nós?

Cando Voadora describe o tortuoso camiño que leva á industria do automóbil a aceptar a entrada de mulleres traballadoras nas súas fábricas, non está revelando soamente unha discriminación de xénero, senón poñendo de relevo como esa discriminación fai parte dun sistema de poder que a precisa para xerar mitoloxías ao servizo do consumo. E faino cunha suxestiva mestura de ficción e realidade: unha historia apenas insinuada, coa sinatura de Fernando Epelde, serve de marco a un testemuño de carácter máis documental a cargo de operarias reais da factoría viguesa de Citröen.

A hibridación entre os datos reais achegados polas traballadoras e a narración ten consecuencias: saber que ata o ano 2011 non se utilizaron crash test dummies con características femininas nas probas que se efectúan para avaliar as consecuencias dun accidente é un dato que indica o nivel de crueldade do sistema. Pero na xustaposición co relato de Epelde –evocador das enigmáticas atmosferas de David Lynch– a montaxe de Marta Pazos chega máis alá e indúcenos a reflexionar sobre a relación existente entre a morte e esa fantasía do poder encarnado na velocidade e na tecnoloxía. A referencia a Ballard resulta aquí obrigatoria e os de Voadora non desaproveitan a oportunidade de acollerse ao seu recordo.

A loita das operarias por facerse respectar ecoa no diálogo entre o manequín de probas e o automóbil: cada un ten un papel asignado nesa orde na que as neuroses se apoderan do civismo. Que futuro cabe agardar dunha cidadanía que só busca desesperadamente o desenfreo individual e que só atopa a excitación dun sinistro?

Voadora consegue suxerir algunhas destas cuestións e crear tensión entre a idealización do contemporáneo e a autenticidade dunhas traballadoras que contan verdades dramáticas sen dramatizar a circunstancia. E faino sen renunciar á súa impronta irónica tinxida de espontaneidade e descaro, deixando que sexa o humor o principal axente da desmitificación. Esa variedade outorga unha axilidade enganosa: trátase un tema moi serio, pero coa levidade dunha pantomima.

Mágoa que a coidada estética do espectáculo se vise prexudicada pola elección dun escenario a todas luces inadecuado: non deixaba espazo para todo o que representa o metal.

 

Garage, de Voadora

Dirección: Marta Pazos
Texto: Fernando Epelde
Elenco: Espectáculo participativo protagonizado por traballadoras de PSA Peugeot Citroën de Vigo e voluntarias/os de diferentes xeracións vencelladas coa fábrica
Bailarina: Clara Ferrao
Movemento: Guillermo Weickert
Iluminación: Diego Villar
Música orixinal: Jose Díaz, Fernando Epelde, Hugo Torres
Escenografía e vestiario: Marta Pazos
Vídeo: Miramemira
Asistentes de produción: Liza G. Suárez e Carmen Juanatey
Produtor: Jose Díaz
Produción: Voadora en coprodución con MA scène nationale – Pays de Montbéliard.

Festival Escenas do Cambio. Salón Teatro, Santiago de Compostela. 3 de febreiro de 2018.

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!

erregueté en papelSúmate ao movemento #erreguelove!

Por só 20 euros ao ano recibirás dúas revistas coa edición de textos dramáticos