Crítica

Sax tenor

Un acontecemento extraordinario

| Manuel Xestoso |

Sax_tenor_1

 

Que unha cultura como a galega –que non conta co aparato dun estado propio para defendela– consiga que un dos seus dramaturgos máis senlleiros se infiltre na programación dun Teatro Nacional doutro país é un acontecemento extraordinario que debería, cando menos, provocar expectación. Pero, curiosamente, a posta en escena desta obra de Vidal Bolaño por parte do Teatro Nacional Dona María II de Lisboa non levantou en Galicia o interese que un feito desta transcendencia merecería. Este baleiro informativo resulta especialmente estraño se atendemos ao consenso que parece existir sobre a colosal importancia da figura de Bolaño para o noso teatro. Daquela, quizais deberiamos concluír que a brecha entre o sistema cultural e o mediático deste país é preocupantemente alargada.

En todo caso, é sempre interesante ver a lectura que fai da creación de Bolaño un director foráneo. Saxo tenor é unha obra que respondía, en boa parte, a un contexto histórico moi determinado e o tempo transcorrido dende a súa estrea dálle outros valores que, dalgún xeito, poñen a proba a pertinencia da escolla. Neste sentido, e aínda que as referencias cambian, o texto permanece absolutamente actual. A indignación que amosaba o autor ante a traizón da socialdemocracia aos seus principios ten o seu reflexo no actual desgusto da cidadanía ante un sistema político que perpetúa as desigualdades. Os actores cambian, pero o drama permanece inalterable.

José Martíns conta esta historia abalando entre o social e o simbólico. Cando emprega o primeiro rexistro é cando se coloca máis cerca do espírito de Bolaño (quen, lembremos, daba un fecundo xiro estilístico precisamente con esta peza), permitindo que a traxedia atravese os personaxes dende o humano, dende a altura moral que se lles outorga a esa presa de vítimas dun sistema que os despreza. Cando se abre ao simbólico, porén, o ton xoga en contra da obra: os berros, a ampulosidade e os xestos esaxerados ocultan a consideración con que se trata aos protagonistas. Deshumanízaos ao querer humanizalos en exceso.

Non obstante, a montaxe mantén un equilibrio que sostén o interese do espectador. O coidado en non alterar a estrutura cinematográfica e as referencias ao xénero negro contribúe a consolidar a unidade da narración. Os personaxes mestúranse e a trama vai axustándose cun ritmo ascendente. Desvélase así un universo no que as patoloxías sociais se dan por igual nas clases humildes e nas privilexiadas, no que a colonización agocha a miseria moral e no que o individualismo propiciado polo réxime non pode eludir unha certa solidariedade de clase presente en rituais elementais de convivencia.

Nese xogo de situacións traxicómicas adiviñamos a perspicacia dun Vidal Bolaño que parecía prever as situacións de profunda inxustiza que se aveciñaban: a renuncia a un proxecto colectivo, advirte, suscita a alienación, a impunidade dos criminais, a indixencia cultural. Un diagnóstico que non refuta a actualidade que percibimos cada día nos xornais.

A función inclúe unha emotiva homenaxe á propia figura de Vidal Bolaño que seguramente captará mellor o público galego que o portugués. O da estrea, con todo, asimilou ben os personaxes e as súas peripecias, e demostrouno cun longo aplauso.

 

Sax tenor de Roberto Vidal Bolaño
Dirección: José Martins
Elenco: João Grosso, Hugo Franco, Jorge Albuquerque, Maria Amélia Matta, Maria Jorge, Rita Figueiredo, Lita Pedreira, Bernardo Chatillon, Luís Geraldo, Lúcia Maria, Paula Mora, José Neves, Manuel Coelho e Maria Ana Filipe
Escenografía e vestiario: Rui Francisco
Deseño de iluminación: José Carlos Nascimento
Realización vídeo: Ricardo Inácio, Manuel Pureza, João Gomes e José Martins
Produción: Teatro Nacional Dona Maria II

Teatro Nacional Dona Maria II, Lisboa. 7 de maio de 2015

 

 

 

 

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!