Crítica

Fillos do sol

O relato e o suceso

| Manuel Xestoso |

O escritor e os seus fantasmas: Fillos do sol tamén podería chamarse así, coma aquel ensaio no que Ernesto Sábato abordaba o asunto da construción dunha literatura nacional. Incluso podería titularse A nación e os seus fantasmas se, seguindo con Sábato, cremos aquel apotegma seu que indicaba que existe unha literatura nacional pola mesma razón que existe o descontento sobre a realidade. Pondal é aquel que o país recoñeceu –en vida– coma o seu escritor nacional, pero esa honra tamén pode ser un castigo que provoca dúbidas e incertezas, unha responsabilidade que pode conducir á parálise.

Resulta significativo que a obra comece con Pondal queixándose do ruído que fan uns obreiros que traballan no exterior: o mundo real estorbando un proxecto literario cuxa heroicidade xa non se compadece co que sucede alí afora. A partir de aí, o texto comeza a darnos argumentos para preguntarnos sobre a razón de que Pondal non dera nunca por rematada a que había ser a súa obra magna: Os eoas.

Está presente a hiperconciencia de Pondal sobre a medida artística da súa obra, o recalcitrante perfeccionismo que o levou a rematar polo menos dúas versións diferentes do poema sen que ningunha delas o satisfixese completamente. Está o medo a non estar á altura do anunciado. E está tamén a sospeita de que a proeza non tiña moito sentido nun mundo que lle daba as costas á épica. Quizais sexa verdade aquilo de que as máis grandes literaturas nacionais –dende que esa conciencia nacional existe– son unha acusación contra a patria e, nese aspecto, as fazañas dos que se lanzaron á conquista do Novo Mundo non casaban ben cun mundo que comezaba a cuestionar sistematicamente os valores que rexían no pasado.

Fillos do sol tira dun monólogo interior convertido en diálogo entre o Pondal novo e o Pondal vello, pero o interesante da obra sitúase no terceiro vértice do triángulo, na personaxe da criada, Rosiña: unha muller nova que introduce no conflito aquela realidade da que escapaba o poeta: transformando a maleta onde se gardaban os orixinais de Os eoas na valixa da emigrante e convertendo a epopea dos conquistadores na travesía das traballadoras que, tamén elas, conquistaban un Novo Mundo con outras armas.

Unha patria de mulleres que comezan a albiscar un horizonte de emancipación e de emigrantes que deben renunciar ao seu país para crer nun futuro gañado a forza de traballo talvez non se vise representado na xesta duns “descubridores” con apelidos estremeños. Aínda que a teoría do Colón galego fose certa, o mundo tomaba outros vieiros e eran outras as descubertas que se esperaban.

A obra suxire estas cousas de xeito prudencial: deixando que sexa o público o que se vaia achegando ao que sucede e ao que se expón. Concéntrase nunha anécdota mínima para non caer no edificante, pero canto máis se fixa no cotián, máis deixa ver a realidade de fóra. Busca que nos fixemos no que sucede no interior do cuarto dunha pensión, pero acaba por descubrir un marco máis amplo que se interroga sobre a relación entre os grandes relatos e a realidade. “O que importa é o relato, non o suceso” repite o protagonista: e talvez é así, pero a relación entre eles debe gardar unha medida. Atopala non é só un traballo de escritores.

 

Fillos do sol, de Cándido Pazó
Dirección: Cándido Pazó
Elenco: César Cambeiro, Adrián Ríos, Alba Bermúdez
Escenografía: Carlos Alonso
Iluminación: Afonso Castro
Vestiario: Carlos Alonso e Belén Pichel
Realización Vestiario: Mila Abal
Música: Guillerme Fernández
Axudante de Dirección: Belén Pichel
Axudante de Produción: Lilian Portela
Xefa de Produción: Belén Pichel

FIOT. Festival Internacional Outono de Teatro de Carballo. Pazo da Cultura. 28 de outubro de 2017.

 

Ficha artística

Compartir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on whatsapp
Share on email

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

PUBLICIDADE

Deixar un comentario

Subscríbete

Recibe as novas, artigos, entrevistas e contidos da Erregueté para que non perdas unha!